ไฝและปาน  เป็นผิวหนังที่มีสีคล้ำกว่าปกติเกิดจากการจับกลุ่มของเซลล์ผลิตเม็ดสีเมลาโนไซต์และตามธรรมดามักจะนูนสูงขึ้นมาจากผิวหนัง  โดยมีความสัมพันธ์อยู่สองประการด้วยกันคือทางกรรมพันธุ์และความสัมพันธ์กับมะเร็งของผิวหนังชนิดที่เรียกว่า มาลิกแนนต์เมลาโนมา (malignant  melanoma) 
          ไฝมีลักษณะได้หลายอย่างด้วยกัน ทั้งในรูปร่าง ลักษณะและสีสัน คือ  ๑. แบบราบ ซึ่งชาวบ้านเรียกว่า ปานดำ ๒. นูนสูงเล็กน้อย ๓. มีขอบเป็นสีซีดขาวล้อมรอบ ๔. ขรุขระ ๕. เป็นติ่ง ๖. สัณฐานเป็นรูปโดม ๗. มีขั้วหรือก้าน และ ๘. ผิวเป็นเหมือนเส้นหนามนุ่มเล็กๆ ยื่นออกมา 
          สีของไฝก็อาจมีเพียงคล้ายหรือคล้ำกว่าผิวหนังธรรมดาเล็กน้อย เป็นสีน้ำตาลอ่อนเข้ม จนกระทั่งเป็นสีดำทีเดียว และอาจมีเส้นขนยาวๆ งอกออกจากไฝหรือขึ้นรอบเม็ดไฝด้วย โดยมากไฝจะเริ่มเกิดขึ้นเมื่ออายุได้ ๒-๖  ปี และเมื่อถึงวัยหนุ่มสาวก็จะมีมากขึ้นจะเกิดขึ้นที่ตำแหน่งใดของผิวหนังก็ได้ แม้แต่กระทั่งที่อวัยวะเพศ 
          ปานดำที่ใหญ่มากๆ  และมีขน โดยเฉพาะอย่างยิ่งแถวคอและหนังศีรษะ อาจมีอาการทางประสาทร่วมด้วย เช่น ลมบ้าหมู เป็นต้น และอาจเป็นมะเร็งชนิดมาลิกเนนต์เมลาโนมาได้บ่อย ไม่ว่าจะเป็นเด็กหรือผู้ใหญ่

          เป็นจุดเล็กๆ สีน้ำตาลหรือดำที่ผิวหนัง รูปกลมหรือรีๆ และแบนราบไม่นูนสูงขึ้นมาอาจเกิดขึ้นที่ไหนก็ได้แม้แต่ที่เยื่อมูก  และไม่มีความสัมพันธ์กับแสงแดดหรือมะเร็งของผิวหนังแต่อย่างใด
          ในผู้ที่อายุเลยวัยกลางคนไปแล้ว  มักจะเกิดเป็นจุดๆ แบนๆ สีน้ำตาลเข้มบนผิวหนังที่มักจะถูกแดดโดยเฉพาะหลังมือ  แขน ไหล่ หน้า และคอ และอาจมีขนาดใหญ่ๆ ได้ถึงหลายๆ เซนติเมตร แต่จะไม่จางหายไปมากนักเมื่อถูกปกปิดจากแสงแดด 
          ลักษณะของขี้แมลงวันในผู้ใหญ่เช่นนี้  อาจกลายเป็นมะเร็งชนิดมาลิกแนนต์เมลาโนมาได้เช่นเดียวกับปานดำขนาดยักษ์ที่มีขน
[กลับหัวข้อหลัก]

          จัดอยู่ในพวกเนื้องอกที่ไม่ร้ายแรงของผิวหนัง เกิดขึ้นเนื่องมาจากหรือประกอบด้วยหลอดเลือดหรือกลุ่มกระเปาะของหลอดเลือด   ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นหลอดเลือดฝอย  และมีอยู่สามชนิดด้วยกันคือ ปานแดงชนิดหลอดเลือดฝอยในเด็ก ซึ่งเป็นความผิดปกติของหลอดเลือดที่เกิดขึ้นตั้งแต่แรกคลอดหรือหลังคลอดเล็กน้อย มีลักษณะเป็นก้อนนูนสีแดงสดหรือแดงคล้ำจนเป็นสีม่วง อาจเป็นเพียงก้อนเดียวหรือหลายๆ ก้อน และที่ผิวหนังแห่งใดก็ได้ แต่ที่พบบ่อยที่สุดคือแถวศีรษะ
          ปานแดงอาจมีขนาดเล็กหรือใหญ่  ได้ต่างๆ กันฃผิวหนังเรียบหรือขรุขระ  พวกที่เป็นอยู่ตื้นๆ มักมีสีแดงจัด และพวกที่อยู่ลึกลงไปจะมีสีแดงเข้ม หรืออย่างธรรมดาจะกดบุ๋มแต่สีมักไม่ซีดหมด 
          ปานแดงนี้ภายหลังคลอดอาจโตโดยรวดเร็ว หรืออาจแตกเป็นแผล และมีการอักเสบได้ โดยปกติแล้วจะค่อยๆ ยุบหายไปเองภายในสองหรือสามขวบพวกที่ไม่ค่อยจะยุบหายไปเอง  ได้แก่ พวกที่มีลักษณะแบนเรียบซึ่งมักขึ้นที่บริเวณท้ายทอย หรือที่ใบหน้าซีกใดซีกหนึ่ง ส่วนใหญ่ปานชนิดนี้มักจะไม่ค่อยขยายใหญ่โตออกไปมากนัก   แต่มีความสำคัญที่อาจมีโรคอื่นของอวัยวะภายในร่วมด้วย เช่น อาจเป็นลมบ้าหมู และปัญญาอ่อน 
          อีกชนิดหนึ่งของปานแดงซึ่งเป็นแอ่งของหลอดเลือดลึกลงไปในผิวหนังและมีผิวเรียบเกลี้ยงเกลาเหมือนปกติ ชนิดนี้มักจะเป็นตั้งแต่คลอดและใหญ่ขึ้นตามตัวโดยเฉพาะอย่างยิ่งจะใหญ่ขึ้นชัดเจน  เมื่อถึงวัยหนุ่มสาวหรือเวลาตั้งครรภ์ 
          ในผู้สูงอายุมักมีปานแดงเป็นเม็ดเล็กๆ สีแดงหรือค่อนข้างม่วงขึ้นมากเม็ดตามลำดับ หรือบางรายอาจโตถึงหลายมิลลิเมตรได้ ตุ่มปานพวกนี้มักกดไม่ยุบง่ายๆ และจะอยู่ติดตัวตลอดไป 
          ปากแดงชนิดใยแมงมุม  จะมีลักษณะเป็นจุดสีแดงและมีเป็นสายๆ แผ่กระจายออกไปขนาดเท่าหัวเข็มหมุดหรือใหญ่ถึงประมาณ  ๒  เซนติเมตร และเวลาใช้หัวเข็มหมุดกดลงไปตรงกลางสีจะซีดลงเห็นได้ชัดเจนปานชนิดนี้มักเป็นที่หน้าคอ ส่วนบนของลำตัว หน้าแขน และมือ ผู้หญิงบางคนเวลาตั้งครรภ์อาจมีปานชนิดนี้ขึ้นมาก และหายไปเองภายหลังคลอด
          ปานใยแมงมุมนี้จะพบได้บ่อยในผู้ที่เป็นโรคตับเรื้องรัง  แต่ในผู้ที่ไม่ป่วยเป็นอะไรก็อาจมีได้เช่นกัน
[กลับหัวข้อหลัก]

          ได้แก่ โรคต่างๆ ต่อไปนี้
          ๑.  เซบอร์เรอิกเคอราโทซิส (seborrheic keratosis) เป็นโรคผิวหนังชนิดหนึ่งที่จัดอยู่ในจำพวกเนื้องอกพบบ่อยที่สุดในผู้สูงอายุโดยไม่ทราบสาเหตุที่แน่นอนและไม่มีความร้ายแรงอย่างใด 
          โดยปกติเนื้องอกชนิดนี้จะมีจำนวนค่อนข้างมากแถวส่วนกลางของร่างกาย เช่น ที่อก หลัง ท้องใบหน้า และหนังศีรษะ เป็นต้น และมักจะเป็นทั้งสองข้างของร่างกายเหมือนๆ กัน
          ลักษณะของโรคนี้จะเป็นแผ่นแบนๆ มีผิวขรุขระแต่ค่านข้างละเอียด สีค่อนข้างเหลืองหรือน้ำตาลอ่อนขนาดมักไม่ใหญ่เกิน ๑ เซนติเมตร เมื่อเป็นอยู่นานๆ ก็จะหนาขึ้น สีเข้มขึ้น และมีสะเก็ดค่อนข้างเป็นมันถ้าโตขึ้นหรือเพิ่มจำนวนขึ้นอย่างรวดเร็ว ก็ควรสงสัยว่าอาจเป็นมะเร็งของอวัยวะภายในด้วย
          ๒. แอกทินิกเคอราโทซิส (actinic keratosis) โรคนี้จัดอยู่ในพวกเนื้องอกที่กลายเป็นชนิดร้ายแรงหรือมะเร็งได้ง่าย  พบมากในผู้สูงอายุที่ต้องกรำแดดอยู่เสมอ เช่น ชาวนา หรือชาวเรือ แต่ผู้ที่ผิวคล้ำเช่น คนไทย  มักจะไม่ค่อยพบมากเท่าในพวกผิวขาว 
          โรคนี้มักจะเกิดเป็นตามผิวหนังที่ถูกแดดอยู่เสมอ เช่น ที่ใบหน้า ริมฝีปาก  หลังมือ หน้าแขน คอ และหนังศีรษะที่มีผมน้อย และมักจะเป็นหลายๆ แห่งมากกว่าแห่งเดียว
          ลักษณะของโรคนี้จะเป็นเม็ดเล็กๆ ค่อนข้างกลมและหยาบ สีแดงหรือน้ำตาล  ติดแน่นอยู่กับผิวหนังและมีสะเก็ดแห้งๆ หนาบ้างบางบ้างติดอยู่ บริเวณรอบๆ  มักจะมีสีแดงอักเสบ  ขนาดเล็กๆ ประมาณ ๑-๒ มิลลิเมตร ขนาดใหญ่ราว ๑ เซนติเมตร หรือใหญ่กว่านั้นก็ได้
          ถ้าปล่อยทิ้งเอาไว้ โรคนี้จะลามใหญ่ขึ้นช้าๆ และนูนสูงมากขึ้น และในที่สุดกลายเป็นมะเร็งของผิวหนังในประมาณ ๒๐-๒๕ เปอร์เซ็นต์ของผู้ป่วย
          ๓. ติ่งเนื้อ จัดอยู่ในพวกเนื้องอกชนิดหนึ่งมีลักษณะเป็นติ่งเล็กๆ มีขั้วยื่นยาวออกมาจากผิวหนังสีเนื้อ  มีผิวเกลี้ยงเรียบหรือขรุขระบ้าง มักเป็นบริเวณเปลือกตา  คอ และรักแร้  โดยมากไม่มีอาการและไม่ร้ายแรงอะไร  เพียงแต่จะทำให้ไม่น่าดูเท่านั้น
[กลับหัวข้อหลัก]