ความรู้ รักออกฤทธิ์ เกร็ดความรู้ สารานุกรม สารานุกรมออนไลน์ ความรู้รอบตัว ความรู้ทั่วไป พจนานุกรม เกมส์

การปลูกถ่ายไต, การปลูกถ่ายไต หมายถึง, การปลูกถ่ายไต คือ, การปลูกถ่ายไต ความหมาย, การปลูกถ่ายไต คืออะไร
| เปิดอ่าน 0 | ความคิดเห็น 0

          การผ่าตัดปลูกถ่ายหรือเปลี่ยนไต ทดแทนไตที่ชำรุดหรือเสียการทำงานแล้วนั้น ได้มีผู้ค้นคว้าทดลองกันมานาน และได้มีวิวัฒนาการเป็นลำดับเรื่อยมา จนถึงยุคที่นับว่าได้ใช้ประโยชน์อย่างจริงจัง เมื่อปี ค.ศ. ๑๘๙๗ จอห์น เมอร์ฟี (John Murphy) ได้เริ่มการผ่าตัดเส้นเลือดที่เลี้ยงอวัยวะ ซึ่งเป็นการผ่าตัด "ปลูกถ่าย" (Transplantation) ที่แท้จริง และปี ค.ศ. ๑๙๑๔ อุลมาน (Ullman) ได้เป็นบุคคลแรก ที่ปลูกถ่ายไตให้แก่ผู้ป่วยหญิงที่เป็นโรคไตวายเฉียบพลัน นับเป็นการเริ่มการปลูกถ่ายไตเพื่อการรักษาเป็นรายแรก แต่ผลการรักษายังไม่ได้ดีเท่าที่ควร จนปี ค.ศ. ๑๙๔๕ เมดดวาร์ (Medawar) และ กิบสัน (Gibson) ได้ค้นพบ พื้นฐานความรู้ด้านอิมมูน (Immunological basis) ของการเกิดปฏิกิริยาต่อต้านอวัยวะใหม่ (graft rejection) นับเป็นการค้นพบที่ยิ่งใหญ่ เป็นหนทางในความสำเร็จของการผ่าตัดปลูกถ่ายอวัยวะในปัจจุบัน จากวิวัฒนาการที่ได้มีการทดลองค้นคว้ากันอย่างกว้างขวางทำให้การปลูกถ่ายอวัยวะเจริญก้าวหน้าจนใช้เป็นการรักษาที่ได้ผลดี นอกจากไตแล้วอวัยวะอื่นที่ได้ผลดีมาก ได้แก่ ไขกระดูก หัวใจตับ ตับอ่อน ปอด และลำไส้

          การผ่าตัดปลูกถ่ายไตนับเป็นการผ่าตัดอวัยวะที่ได้รับความสำเร็จสูง  มีการผ่าตัดเพื่อการรักษากันทั่วโลกในอัตราประมาณปีละ ๒๐,๐๐๐ ราย ความสำเร็จในการผ่าตัด ทำให้ผู้ป่วยอยู่ในสภาพปกติได้ในอัตราเฉลี่ยปีแรกกว่า๘๐% หลัง ๕ ปี ประมาณ ๖๕% และหลัง ๑๐ ปี ๔๒% (Terasaki, ๑๙๘๗) 
แหล่งที่ได้มาของไต
          แหล่งของไตที่จะนำมาปลูกถ่ายให้ผู้ป่วย โดยทั่วไปจะได้มาจาก ๒ แหล่งด้วยกันดังนี้
          (๑) จากผู้เสียชีวิตใหม่ๆ (Cadaveric donors) ซึ่งเป็นแหล่งที่ดีที่สุด โดยทั่วไปจะนำไตจากผู้เสียชีวิตใหม่ๆ โดยเฉพาะที่เสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางสมองและแกนสมองตาย (Brain death)แต่ผู้บริจาคควรมีสุขภาพปกติ อายุไม่เกิน ๖๐ ปีไม่มีประวัติเกี่ยวกับโรคไตมาก่อน
          จากร่างของผู้บริจาค ๑ คน สามารถนำไตไปปลูกถ่ายให้กับผู้ป่วยได้ถึง ๒ คน นอกจากนี้ ตับ หัวใจ ปอด ตับอ่อน และลำไส้ ยังบริจาคให้ผู้ป่วยอื่นอีก จะเห็นว่าการรับบริจาคอวัยวะจากผู้เสียชีวิตใหม่ๆ จะได้ประโยชน์มากที่สุด
          (๒) จากญาติสายตรงของผู้ป่วยเอง (Living related donors) ญาตินี้ควรเป็นพี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน (Siblings) ถ้าเป็นแฝด (Twins) จะดีที่สุด สำหรับพ่อ-แม่ นั้นจะได้ผลเช่นกัน แต่ในระยะยาวจะพบว่าไม่ดีเท่าพี่น้องท้องเดียวกัน

การเลือกผู้ป่วยเพื่อการผ่าตัด
          เมื่อได้ผู้บริจาคแล้ว จำเป็นต้องเลือกผู้ป่วยที่มารับการผ่าตัดอย่างละเอียด การเลือกจะใช้การตรวจเลือดเป็นหลัก การตรวจนี้นอกจากหมู่เลือดที่ตรวจค้นแล้ว จำเป็นต้องตรวจทางอิมมูโนด้วย ที่เรียกว่า Tissue typing เป็นการหาหมู่เลือดและกลุ่มอินมูนที่ตรงกัน และไม่มีปฏิกิริยาที่จะต่อต้านกัน (Major histocompatibility test) ในปัจจุบันได้มีการตรวจละเอียดถึง ดี เอ็น เอ (DNA typing) จากสถิติพบว่าผลสำเร็จของการผ่าตัดขึ้นอยู่กับการตรวจเลือดที่คล้ายกัน

ข้อบ่งชี้ผู้ป่วยที่สมควรได้รับการผ่าตัดปลูกถ่ายไต
          การผ่าตัดปลูกถ่ายไตจะกระทำให้เฉพาะผู้ป่วยที่เป็นโรคไตระยะสุดท้าย (End Stage Renal Diseases) เท่านั้น กล่าวคือ ไตของผู้ป่วยเหล่านี้ไม่สามารถทำงานขจัดของเสียออกจากร่างกายได้เพียงพอ  ผู้ป่วยอาจจะเสียชีวิต นอกจากจะมีวิธีการช่วยขจัดของเสียออกจากร่างกายแทนไต ในปัจจุบันผู้ป่วยโรคไตระยะสุดท้ายนี้ จะได้รับการรักษาโดยใช้เครื่องช่วยขจัดของเสียแทนไตโดย ๒ วิธีคือ การล้างท้อง (Peritoneal dialysis) และ การฟอกเลือดโดยใช้เครื่องไตเทียม (Hemodialysis) การกระทำทั้งสองวิธีต้องทำเป็นประจำตลอดเวลาเพื่อขจัดของเสียที่เกิดจากการเผาผลาญสารอาหารหรือยา ที่เกิดจากการรับประทานประจำเพื่อประทังชีวิตของผู้ป่วย การกระทำดังกล่าวนี้ ผู้ป่วยจำเป็นต้องทนทุกข์ทรมานกับการล้างท้องหรือการฟอกเลือดเป็นระยะๆ โดยไม่มีโอกาสหยุดการกระทำได้ ยิ่งไปกว่านั้น ผู้ป่วยจำเป็นต้องเสียค่าใช้จ่ายในการรักษาโดยวิธีการเหล่านี้อย่างมหาศาล

          อาหารการกินของผู้ป่วยจำเป็นต้องเลือกชนิดและกำหนด เพื่อไม่ให้เกินจำนวนที่การล้างท้องหรือการฟอกเลือดจะขจัดได้หมด เช่น โปรตีน ไม่เกินวันละ ๖๐ กรัม น้ำดื่ม ไม่เกินวันละ  ๒ แก้ว (๖๐๐ ml.) เป็นต้น การดำเนินชีวิต ในครอบครัว และการทำงานของผู้ป่วยเหล่านี้จะต้องถูกจำกัดลงอย่างมาก

          การผ่าตัดปลูกถ่ายไต เป็นการนำไตที่ยังทำงานดีของผู้อื่น มาปลูกถ่ายใส่ในร่างกายผู้ป่วยเพื่อให้ไตใหม่ที่ยังทำงานดี ได้ทำงานขจัดของเสียแทนไตเดิมที่เสียไป ถ้าไตทำงานได้ดี จะทำให้ผู้ป่วยมีชีวิตความเป็นอยู่ดีขึ้นอย่างรวดเร็วสามารถประกอบกิจกรรมต่างๆ ได้เช่นคนปกติและค่าใช้จ่ายในการรักษายังลดลงกว่าการรักษาด้วยวิธีแรก อีกทั้งคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยและครอบครัวจะสมบูรณ์เช่นเดิม แต่การผ่าตัดปลูกถ่ายไตยังไม่อาจกระทำได้ในทุกคนที่ไตวาย เพราะเหตุผลหลายประการ เช่น ผู้ป่วยที่เป็นโรคไตบางชนิด ที่เกิดจากความผิดปกติของสารในร่างกาย ที่เรียกโรคไตเนื่องจากภูมิคุ้มกันจำเพาะผิดปกติ (Auto immune complex) เช่น โรคเอส แอล อี (SLE) ออกซาโลซิส (Oxalosis) และพวกไตอักเสบชนิดแอนติ จีบีเอ็ม (Anti GBM) หรือโรคไตอักเสบ ไอจีเอ (IGA nephropathy) เป็นต้น เนื่องจากจะเกิดปฏิกิริยาต่อต้าน และทำให้ไตที่ได้รับใหม่เสียในเวลารวดเร็ว ซึ่งเป็นอันตรายต่อผู้ป่วยเอง ยิ่งไปกว่านั้นผู้ป่วยควรมีอายุไม่เกิน ๕๐ ปี และไม่มีโรคประจำตัวร้ายแรง เช่น เบาหวาน หรือโรคที่เป็นภัยต่อการดมยาสลบผ่าตัด เช่น โรคหัวใจ โรคปอด หรือโรคติดเชื้อรุนแรง เป็นต้น
ขั้นตอนการผ่าตัดปลูกถ่ายไต
          แพทย์ผู้ผ่าตัดจำเป็นต้องมี ๒ ทีมคือพวกแรกผ่าตัดนำไตหรืออวัยวะอื่นออกจากร่างผู้บริจาค กล่าวคือ เมื่อผู้บริจาคโดยเฉพาะจากผู้เสียชีวิตใหม่ๆ ศัลยแพทย์จำเป็นต้องรีบนำไตหรืออวัยวะอื่นๆ ที่ต้องการ ออกจากร่างกายให้เร็วที่สุดเท่าที่จะทำได้ เพราะถ้าไต และอวัยวะขาดเลือดหรือขาดออกซิเจน (O2)  นานไตจะเสียเส้นเลือดในอวัยวะจะตีบตันหมด  ดังนั้น ทันทีที่นำไตออกจากร่างกายแล้ว จำเป็นต้องบริบาลโดยการล้างหลอดเลือดด้วยน้ำยาพิเศษที่เย็นจัดเพื่อเป็นการถนอมเนื้อไต และล้างขยายหลอดเลือดของไตไว้ ในปัจจุบันเราสามารถบริบาลและเก็บไตไว้ได้นานถึง ๗๒ ชั่วโมง และได้ผลดี

          แพทย์ทีมที่สองจะทำการผ่าตัดผู้ป่วยทันทีที่ได้ทราบผลการตรวจเลือดและเลือกผู้ป่วยแล้วเพื่อสงวนเวลา ถ้าได้ผู้ป่วยมากกว่า ๑ คน หรือจะปลูกถ่ายอวัยวะอื่นด้วย จำเป็นต้องเพิ่มทีมผ่าตัดขึ้นอีกเป็นลำดับ

          การผ่าตัดจะนำไตที่ได้ ไปปลูกถ่ายเก็บไว้ในอุ้งเชิงกราน โดยต่อหลอดเลือดดำของไตเข้ากับหลอดเลือดดำที่เรียก เอ็นเทอร์นัล ไอลิแอค เวน (Enternal iliac vein) และหลอดเลือดแดงของไตเข้ากับอินเทอร์นัล ไอลิแอค อาร์เทอรี (Internal iliac artery) หรือเอกซ์เทอร์นัล ไอลิแอค อาร์เทอรี (External iliac artery) ตามลำดับส่วนหลอดไตจะต่อฝังไว้ในกระเพาะปัสสาวะ โดยวิธีที่ทำกันตามปกติ

การปลูกถ่ายไต, การปลูกถ่ายไต หมายถึง, การปลูกถ่ายไต คือ, การปลูกถ่ายไต ความหมาย, การปลูกถ่ายไต คืออะไร

ร่วมเป็นแฟนเพจเรา บน Facebook..ได้ที่นี่เลย!!

บทความอื่น ของสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มที่ 20

สารานุกรมเล่มอื่นๆ

คำยอดฮิต

Sanook.commenu