มันสำปะหลังเป็นพืชสำคัญอย่างหนึ่งของประเทศไทย เพราะผลิตภัณฑ์มันสำปะหลังเป็นสินค้าออกสำคัญของประเทศ  กสิกรจึงนิยมปลูกมันสำปะหลังกันทั่วประเทศ และปลูกกันมากในภาคตะวันออกและตะวันออกเฉียงเหนือ  หัวมันสำปะหลังที่ปลูกได้นอกจากจะใช้เป็นวัตถุดิบส่งให้โรงงานทำแป้งมัน  สาคู และโรงงานทำอาหารสัตว์  โดยทำเป็นเส้นหรืออัดเม็ดแล้ว  ยังใช้สำหรับบริโภคเป็นอาหารอีกด้วย  แต่เนื่องจากหัวมันสำปะหลังมีสารพิษ คือ กรดไฮโดรไซยานิก ปนอยู่กับแป้ง  การรับประทานหัวมันดิบโดยตรงจึงไม่ปลอดภัย ก่อนรับประทานต้องนำมาปอกเปลือก ล้างน้ำ แล้วทำให้สุก โดยการปิ้ง ย่าง  เผา หรือต้มเพื่อกำจัดสารพิษดังกล่าวเสียก่อน
          มันสำปะหลังเป็นไม่พุ่มขนาดเล็ก มีอายุได้หลายปี ชอบขึ้นในที่ดอนน้ำท่วมไม่ถึง  เมื่ออายุได้ประมาณ ๒ เดือน รากจะเริ่มสะสมแป้งและพองออกเป็นหัว  โดยทั่วไปกสิกรจะเก็บหัวมันสำปะหลังเมื่ออายุประมาณ ๑ ปี และจะได้ผลผลิตประมาณ ๔-๕ ตันต่อไร่การปลูกมันสำปะหลังทำได้ง่าย  โดยปักต้นมันซึ่งสับเป็นท่อนยาวประมาณ ๒๕   เซนติเมตร ลงบนดิน ซึ่งไถและพรวนไว้แล้วให้เอียงประมาณ ๔๕ องศา   และให้ตาขึ้นข้างบนหรือขุดหลุมในแนวราบแล้วกลบ  เวลาปลูกควรเว้นระยะระหว่างต้น ๑ เมตร และระยะระหว่างแถว ๑ เมตร ขณะที่ต้นมันสำปะหลังยังเล็กอยู่ต้องหมั่นกำจัดวัชพืช หลังจากกำจัดวัชพืชครั้งแรกและต้นมันสำปะหลังมีอายุ ๑ เดือน จึงเริ่มให้ปุ๋ย
          เนื่องจากมันสำปะหลังเป็นพืชซึ่งปลูกได้ง่าย ปลูกได้ตลอดปี ทนความแห้งแล้งได้ดี มีโรคและแมลงทำความเสียหายให้น้อย และเจริญเติบโตได้ดีในประเทศไทย กสิกรไทยจึงนิยมปลูกมันสำปะหลังเป็นการค้ากันมาก

            ประเทศไทยเป็นประเทศกสิกรรม  สินค้าออกของประเทศที่สำคัญจึงเป็นสินค้าทางด้านกสิกรรม   สินค้าออกที่สำคัญของเราในอดีตก่อนปี พ.ศ. ๒๕๐๐  มีเพียงไม่กี่ชนิดเท่านั้น คือ ข้าว  ยางพาราดีบุก และไม้สัก แต่หลังจากนั้นเป็นต้นมากสิกรได้ขยายพื้นที่ปลูกพืชไร่อื่นๆ เพิ่มขึ้น ได้แก่ ข้าวโพด  ปอแก้ว  มันสำปะหลังและอ้อย ทำให้พืชทั้ง๔ ชนิดดังกล่าวเป็นสินค้าออกที่มีความสำคัญเพิ่มขึ้นตามลำดับ  สำหรับมันสำปะหลังนั้นประเทศไทย
          เริ่มส่งผลิตภัณฑ์มันสำปะหลังเป็นสินค้าออกตั้งแต่หลังสงครามโลกครั้งที่ ๒ เป็นต้นมา ในอดีตปริมาณและมูลค่าการส่งออกไม่มากนัก  แต่ก็เพิ่มมากขึ้นทุกปี  ในระยะสิบกว่าปีที่ผ่านมาผลิตภัณฑ์มันสำปะหลัง เป็นสินค้าออกที่สำคัญของประเทศอันดับ ๔-๖ เรื่อยมา  จนกระทั่งปี พ.ศ. ๒๕๑๙ ปริมาณและมูลค่าผลิตภัณฑ์มันสำปะหลังที่ส่งเป็นสินค้าออกได้ เพิ่มขึ้นจนกลายเป็นสินค้าออกสำคัญอันดับ ๒ ของ ประเทศรองจากข้าว ดังแสดงในตารางที่ ๑

ตารางที่ ๑ แสดงปริมาณและมูลค่าสินค้าออกที่สำคัญของประเทศไทยปี พ.ศ. ๒๕๒๐

สินค้าออก	ปริมาณ x ๑,๐๐๐ ตัน	มูลค่า ล้านบาท	คิดเป็น เปอร์เซ็นต์
ข้าว   ผลิตภัณฑ์มันสำปะหลัง   น้ำตาล   ข้าวโพด   ยางพารา   ดีบุก   สับปะรดกระป๋อง	๑,๙๘๔ ๓,๗๑๘.๙ ๑,๑๒๐.๒ ๒,๓๘๙ ๓๖๕.๔ ๒๐.๖ ๖๓.๗	๘,๖๐๙ ๗,๕๒๐ ๖,๘๓๗ ๕,๖๑๗ ๕,๑๓๗ ๓,๐๔๘ ๖๒๔	๑๔.๒ ๑๒.๒ ๑๑.๑ ๙.๑ ๘.๔ ๔.๙ ๑.๐

          จากการสำรวจของกองเศรษฐกิจการเกษตรในปี พ.ศ. ๒๕๑๘  มีครอบครัวกสิกรจำนวน ๑๖๕,๒๔๗ ครัวเรือนที่ปลูกมันสำปะหลัง ซึ่งโดยเฉลี่ยแล้วครอบครัวที่ปลูกมันสำปะหลังมีสมาชิกครอบครัวจำนวน ๖.๔ คนต่อครัวเรือน จะเห็นได้ว่ามีกสิกรกว่า ๑ ล้านคนที่ปลูกมันสำปะหลังเป็นอาชีพซึ่งยังไม่รวมถึงคนที่ทำงานในโรงงานอุตสาหกรรมมันสำปะหลัง  ซึ่งมีอยู่ในประเทศนับพันโรงงานรวมทั้งพวกพ่อค้าคนกลางและผู้ทำการขนส่งที่เกี่ยวข้องอีกจำนวนมาก   ที่มีอาชีพเกี่ยวโยงกับมันสำปะ
หลัง
[กลับหัวข้อหลัก]

          มันสำปะหลัง  เป็นพืชดั้งเดิมของชาวพื้นเมืองในเขตร้อนของทวีปอเมริกา  ตั้งแต่อเมริกากลาง คือ ตอนใต้ของประเทศเม็กซิโกลงไปถึงประเทศบราซิล  ซึ่งเป็นพวกอเมริกันอินเดียน ชนเหล่านี้ปลูกมันสำปะหลังเพื่อใช้เป็นอาหาร  จากหลักฐานทางโบราณคดี  มีการค้นพบเครื่องปั้นดินเผาเป็นรูปหัวมันสำปะหลังที่ประเทศเปรู  เครื่องปั้นนี้มีอายุประมาณ  ๒,๕๐๐ ปี แสดงว่ามนุษย์เรานั้นรู้จักปลูกมันสำปะหลังมากกว่า  ๒,๕๐๐ ปีมาแล้ว ในสมัยโบราณก่อนที่คริสโตเฟอร์ โคลัมบัส  สำรวจพบทวีปอเมริกาในปี  พ.ศ. ๒๐๓๕ ก็มีการปลูกมันสำปะหลังอยู่เฉพาะในเขตร้อนของทวีปอเมริกาเท่านั้น   ส่วนในทวีปแอฟริกาและเอเชียยังไม่มีมันสำปะหลังปลูกเพราะยังไม่มีการติดต่อกัน  ต่อมาจึงมีผู้นำมันสำปะหลังจากทวีปอเมริกาไปยังทวีปแอฟริกา และเอเชีย ตามลำดับ
[กลับหัวข้อหลัก]

          ประมาณกลางศตวรรษที่ ๑๖ ชาวโปรตุเกสได้นำมันสำปะหลังจากประเทศบราซิลในทวีปอเมริกาใต้เข้าสู่ทวีปแอฟริกา  โดยใช้มันสำปะหลังเป็นอาหารในเรือค้าทาส ซึ่งชาวโปรตุเกสนำไปจากทวีปฃแอฟริกา ในปัจจุบันมันสำปะหลังก็ยังคงเป็นพืชที่ใช้เป็นอาหารหลักที่สำคัญของชาวแอฟริกันอยู่ ในปี พ.ศ. ๒๕๑๙ ของ FAO และทวีปแอฟริกาเป็นทวีปที่มีการผลิตมันสำปะหลังมากที่สุด ดังปรากฏในตารางที่ ๒

  ตารางที่ ๒ แสดงเนื้อที่ปลูกและผลผลิตมันสำปะหลังในทวีปต่างๆ ในปี พ.ศ. ๒๕๑๙

ทวีป	พื้นที่ปลูก (ล้านไร่)	ผลผลิต (ล้านตัน)
แอฟริกา    อเมริกาใต้    เอเชีย    อเมริกาเหนือ    โอเชียนเนีย	๓๗.๘ ๑๖.๓ ๑๗.๕      .๗      .๑	๔๑.๙ ๓๒.๑ ๒๙.๙      .๗     .๒
ทั่วโลก	๗๒.๕	๑๐๔.๘

[กลับหัวข้อหลัก]

          ระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ ๑๗-๑๘ ชาวโปรตุ-เกส ดัชท์ และสเปน ได้นำมันสำปะหลังเข้ามายังประเทศต่างๆ ในทวีปเอเชีย ปัจจุบันประเทศฃที่ปลูกมันสำปะหลังมาก คือ  อินโดนีเซีย ไทย และอินเดีย ซึ่งผลิตได้มากเป็นอันดับ ๒, ๕ และ ๖ ของโลกตามลำดับ ในตารางที่ ๓

ตารางที่ ๓ แสดงประเทศที่ผลิตมันสำปะหลัง ที่สำคัญในปี พ.ศ. ๒๕๑๙

ลำดับ	ประเทศ	ผลผลิต (ล้านตัน)
๑ ๒ ๓ ๔ ๕ ๖	บราซิล                  อินโดนีเซีย                  ไนจีเรีย                  แซร์                 ไทย                 อินเดีย	๒๖.๘ ๑๒.๕ ๑๐.๘    ๙.๘   ๗.๘ ๖.๓
	ทั่วโลก	๑๐๔.๘

สำหรับประเทศอินโดนีเซียและประเทศอินเดียนั้น ใช้มันสำปะหลังเป็นอาหารหลักของพลเมืองเพราะผลิตข้าวไม่พอกับความต้องการ  ส่วนประเทศไทยผลิตได้ ๗.๘ ล้านตันเป็นอันดับ ๕ ของโลก แต่ไทยเราผลิตข้าวสำหรับบริโภคและยังเหลือส่งเป็นสินค้าออกอีกด้วย  การใช้มันสำปะหลังภายในประเทศจึงมีเพียงประมาณ ๕ เปอร์เซ็นต์เท่านั้นที่เหลือก็แปรรูปส่งออกจำหน่ายต่างประเทศ  ด้วยเหตุนี้ประเทศไทยจึงเป็นประเทศที่ส่งผลิตภัณฑ์มันสำปะหลังจำหน่ายมากที่สุดในโลก

[กลับหัวข้อหลัก]