ศัตรูของไม้ผลเป็นปัญหาที่มีความสำคัญอย่างหนึ่งในการทำสวนผลไม้  ศัตรูจะเข้ามาเกี่ยวข้องกับต้นไม้ของเราตั้งแต่เริ่มเพาะเมล็ดพันธุ์  จนถึงส่งผลไม้สู่ตลาด  จึงจำเป็นสำหรับชาวสวนที่จะต้องเรียนรู้เรื่องโรคแมลงและศัตรูอื่นๆ ตลอดจนการป้องกันกำจัด  โดยเฉพาะการทำสวนผลไม้ในระยะเริ่มแรกหรือการทำสวนผลไม้ในเขตที่ห่างไกลออกไป  ชาวสวนควรสนใจเรื่องโรคและแมลงที่อาจเกิดกับต้นไม้ของตนเป็นพิเศษ  เพราะเราไม่ทราบว่าผืนแผ่นดินแหล่งใหม่นั้นมีโรคหรือแมลงอะไรบ้างและเราไม่ทราบระยะเวลาระบาดของมัน เพื่อความไม่ประมาทจึงควรติดตามดูต้นไม้ของเราทุกระยะพอได้เค้าว่าโรคหรือแมลงทำท่าจะระบาดหรือคุกคาม   เราก็จัดการกำจัดเสียแต่ต้นมือ สำหรับสวนที่ทำมาหลายๆ ปี แล้วพอทราบได้ว่าโรคและแมลงชนิดใดจะระบาดในเดือนไหน เราก็เตรียมการป้องกันกำจัดไว้ก่อนได้
          ศัตรูของไม้ผลนอกจากโรคและแมลงแล้วยังมีไส้เดือนฝอย  วัชพืช ฯลฯ  ตลอดจนอาการผิดปกติทางสรีระของต้นไม้  สำหรับโรคนั้นอาจมีสาเหตุมาจากเชื้อเห็ดรา  บัคเตรี  ไวรัส  สาหร่าย  เป็นต้นถ้าเราทราบสาเหตุของโรคว่าเกิดจากอะไรแล้ว  เราก็อาจกำจัดได้โดยใช้ยาปราบศัตรูพืชตามชนิดและประเภทของศัตรูได้

การป้องกันกำจัดศัตรูพืชอาจทำได้หลายวิธีด้วยกัน คือ
          ๑. การทำลายเศษพืช  การทำลายเศษกิ่งไม้ใบไม้ตลอดจนวัชพืชในแปลงไม้ผลหรือบริเวณรอบๆ สวนผลไม้  นับว่าเป็นการป้องกันโรคและแมลงได้ดีวิธีหนึ่ง  เพราะโรคและแมลงอาจอาศัยเศษกิ่งไม้ใบไม้   หรือต้นหญ้าเหล่านั้นเป็นที่แพร่พันธุ์
          ๒. การฆ่าเชื้อในดิน  โรคหรือแมลงบางชนิดอาศัยอยู่ในดินหรือส่วนของพืชที่อยู่ใต้ดิน  ควรทำการกำจัดศัตรูในดินก่อนทำการปลูกต้นไม้ เพราะถ้าทำหลังจากที่ปลูกพืชแล้ว  อาจเป็นอันตรายต่อต้นไม้ในสวนได้   และในบางครั้งอาจมีผลต่อคุณ
สมบัติของดิน  ทั้งนี้เพราะจุลินทรีย์ในดินที่เป็นประโยชน์ต่อพืชอาจได้รับอันตราย  และถ้ามีการระบาดของโรคหรือแมลงใหม่อีกจะทำให้การระบาดรุนแรงกว่าเก่า   การป้องกันกำจัดศัตรูใต้ดินอาจทำได้หลายทางด้วยกัน  เช่น ใช้ความร้อนหรือสารเคมีมีสารเคมีหลายชนิดที่ใช้สำหรับการฆ่าเชื้อในดิน เช่น เมทิลโบรไมด์   คลอโรพิคริน  ไดคลอดโรโพรฟีนเอทิลไดโบรไมด์  ฟอร์มาลดีไฮด์ เป็นต้น
          ๓. การป้องกันกำจัดด้วยสารเคมี  สารเคมีอาจมีสมบัติเฉพาะ  คือ ไม่สามารถกำจัดศัตรูได้ทุกชนิด จึงเกิดมียากำจัดศัตรูพืชหลายประเภทด้วยกันเช่น  ย่าฆ่าแมลง  ยาฆ่าเชื้อรา  ยากำจัดวัชพืช  ยาฆ่าไรแดง  ยากำจัดหอยและทาก  ยากำจัดไส้เดือนฝอยยากำจัดหนูหรือสัตว์ฟันคู่  ยากำจัดบัคเตรี  เป็นต้น
          ๔. การป้องกันกำจัดด้วยวิธีปฏิบัติเป็นการป้องกันกำจัดแมลงที่มีความสำคัญอีกวิธีหนึ่ง  เช่น การจับด้วยมือหรือสวิง ตลอดจนใช้เครื่องมืออื่นๆ เช่น  จุดตะเกียงล่อ  การหุ้มห่อผลไม้ นอกจากนี้อาจใช้วิธีเขตกรรม เช่น การไถพรวนหรือปลูกพืชหมุนเวียน  การตั้งด่านกักกันพืชก็จัดอยู่ในวิธีปฏิบัติเช่นกัน
         ๕. การใช้พันธุ์ต้านทานโรค   การป้องกันแบบนี้ส่วนมากเป็นผลมาจากการผสมพันธุ์เพื่อให้เกิดพันธุ์ใหม่ที่ต้านทานโรค หรืออาจได้จากการคัดพันธุ์หรือต้นตอที่มีความต้านทานต่อโรคและแมลงตัวอย่างเช่น  กล้วยไข่  กล้วยหักมุก  และกล้วยหอมเขียวจะทนต่อโรคตายพรายของกล้วย  ต้นตอที่เพาะจากทุเรียนดอน  ทนต่อโรคโคนเน่าของทุเรียนต้นตอส้มสามใบ  คลีโอพัตรา  และซาวออร์รินจ์  มีความต้านทานต่อโรคโคนเน่าของส้ม เป็นต้น
        ๖. การป้องกันกำจัดทางชีววิธี (biological control)  การป้องกันกำจัดทางชีววิธีเป็นการใช้สิ่งที่มีชีวิตช่วยควบคุมศัตรูพืช   เช่นการใช้แมลงเต่ากำจัดเพลี้ยอ่อนและเพลี้ยแป้ง   การใช้บัคเตรีกำจัดหนอนของแมลง  การใช้ถั่วลายกำจัดหญ้าคา เป็นต้น
          ในธรรมชาติจะมีศัตรูอยู่  ๒  ประเภท  คือ ศัตรูตามธรรมชาติ และศัตรูพืช   ศัตรูทั้งสองอย่างนี้จะต้องควบคุมกันเองได้ตามธรรมชาติจึงจะเกิดสมดุล  ศัตรูตามธรรมชาติเป็นศัตรูที่เป็นประโยชน์ต่อการเกษตร เพราะช่วยกำจัดศัตรูให้กับชาวสวนศัตรูประเภทนี้แบ่งออกได้เป็น ตัวห้ำ (predator) และตัวเบียน (parasite)  ตัวห้ำเป็นสัตว์ที่กินแมลงหรือสัตว์อื่นๆ เป็นอาหาร  เช่น  ตั้กแตนตำข้าว  หมาร่าแมลงเต่า  ส่วนตัวเบียนเป็นสัตว์หรือจุลินทรีย์ที่อาศัยอยู่บนแมลงซึ่งเป็นตัวอาศัย (host) และตัวเบียนจะได้อาหารจากตัวอาศัยนั้นๆ  ทำให้ศัตรูพืชที่เป็นตัวอาศัยได้รับอันตรายหรือตายได้ ตัวอย่างเข่น การใช้บัคเตรี (Bacillus thuringiensis) กำจัดหนอน  จุลินทรีย์ตัวนี้จะทำให้หนอนพิการไม่สามารถเคลื่อนที่หรือ หาอาหารได้  ตัวหนอนเหล่านั้นก็จะตายไปในที่สุดทำให้ธรรมชาติมีศัตรูพืชอยู่ในปริมาณที่ไม่มากพอจะทำให้เกิดความเสียหายแก่พืชผลได้
[กลับหัวข้อหลัก]

           ยาปราบศัตรูพืชเกือบทุกชนิดเป็นอันตรายต่อมนุษย์และสัตว์   จึงควรทราบพิษของสารเหล่านั้นว่ามีมากน้อยเพียงใด  ปกติที่ฉลากยาป้องกันกำจัดศัตรูพืชจะบอกความเป็นพิษของสารไว้เป็น median  lethal dose หรือ LD₅₀  ซึ่งหมายถึงปริมาณเฉลี่ยของวัตถุมีพิษที่ทำให้สัตว์ทดลองตายครึ่งหนึ่งโดยบอกเป็นจำนวนมิลลิกรัมของวัตถุมีพิษต่อน้ำหนักของสัตว์ทดลอง  ๑  กก. เช่น ออลดริน มี LD₅₀ เท่ากับ ๓๙  หมายความว่าสัตว์ทดลองเช่นหนูที่หนักตัวละ  ๑ กก. จำนวน ๑๐๐ ตัว  กินยานี้เข้าไปตัวละ ๓๙ มิลลิกรัม  หนูจะตายไป ๕๐ ตัว  จะเห็นได้ว่าสารเคมียิ่งมี LD₅₀ น้อยยิ่งมีพิษมาก LD₅₀ ระหว่าง ๕๐-๓๐๐ ถือว่ามีพิษปานกลาง ๓๐๐-๓,๐๐๐ ถือว่ามีพิษน้อย และตั้งแต่ ๓,๐๐๐ ขึ้นไปถือว่าเป็นพิษต่อผู้ใช้น้อยมาก
          ในการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชมักมีปัญหาเกี่ยวกับกากพิษของสารที่ตกค้างอยู่ในผลไม้ซึ่งอาจเป็นอันตรายต่อผู้บริโภค  การคงอยู่ของสารเคมีบนผลิตผลจะเกี่ยวข้องกับปัจจัยหลายอย่าง เช่น ความเข้มข้นของสารเคมีที่ใช้  ระยะเวลาที่ควรเก็บผลไม้หลังฉีดยาแล้ว ชนิดของสาร  ตลอดจนยาจับใบที่เติมลงไปในสารละลายที่เราฉีด  กากพิษของสารเคมีบนผลิตผลควรมีปริมาณที่ไม่เป็นอันตรายต่อผู้บริโภค
[กลับหัวข้อหลัก]