![ระวัง แค่แพ้ถั่ว ถึงตาย](https://s.isanook.com/gu/0/ui/1/8180/265807__06082012025036.jpg?ip/crop/w300/q90/webp)
ใครจะไปคิดว่าถั่วลิสงเม็ดเล็ก ๆ จะทำให้คนเสียชีวิตได้ ที่พูดตรงนี้มิได้หมายความว่ากินถั่วลิสงแล้วติดคอ แต่หมายถึงการแพ้ถั่วลิสงรุนแรงต่างหาก
เกี่ยวกับเรื่องนี้ รศ.พญ.พรรณทิพา ฉัตรชาตรี หน่วยโรคภูมิแพ้ ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวว่า จากการสำรวจเด็กนักเรียน ม.ปลาย ในกรุงเทพฯ จำนวน 6,000 คน เมื่อปี 2552 พบเด็กแพ้ถั่วลิสงประมาณ 0.2% หรือ ใน 1,000 คนมี 2 คนที่แพ้ถั่วลิสง ส่วนตัวเลขผู้เสียชีวิตในประเทศไทยยังไม่มีการรายงานชัดเจน ซึ่งอุบัติการณ์แพ้ถั่วลิสงในบ้านเราถือว่าน้อยกว่าอเมริกาที่มีอัตราสูงมาก โดย 1,000 คนจะมีคนแพ้ถั่วลิสงประมาณ 14 คน และมีผู้เสียชีวิตจากการแพ้ถั่วลิสงกว่า 100 คนต่อปี
เด็กผู้หญิงและเด็กผู้ชายแพ้ถั่วลิสงได้พอ ๆ กัน พบได้ตั้งแต่อายุ 2-3 ขวบขึ้นไป พอเกิดอาการแพ้ครั้งหนึ่งมักจะไม่หายและมักจะแพ้ไปตลอดชีวิต
สาเหตุของการแพ้ถั่วลิสง เกิดจากภูมิคุ้มกันของคนคนนั้นแปรปรวน ทำให้ไม่สามารถรับโปรตีนที่เป็นอาหารปกติของคนธรรมดาได้จนเกิดการแพ้โปรตีนในถั่วลิสง ส่วนสาเหตุที่ทำให้ภูมิคุ้มกันแปรปรวนยังไม่สามารถบอกแน่ชัดได้ ในขณะนี้นักวิทยาศาสตร์ทั่วโลก ก็พยายามศึกษาหาสาเหตุอยู่ โดยเฉพาะอเมริกาเนื่องจากการแพ้ถั่วลิสงเป็นสาเหตุสำคัญอันดับหนึ่งของการเสียชีวิตจากการแพ้อาหาร
คนที่แพ้ถั่วลิสง จะแพ้ถั่วเปลือกแข็งทุกชนิดหรือไม่? รศ.พญ.พรรณทิพา กล่าวว่า คนที่แพ้ถั่วลิสงมีโอกาสจะแพ้ถั่วเปลือกแข็งอย่างอื่นประมาณ 30% หรือ 1 ใน 3 เท่านั้น ส่วนอีก 70% กินถั่วอย่างอื่นได้ คนที่แพ้ถั่วลิสงเขาจะรู้เองว่า แพ้ถั่วอย่างอื่นด้วยหรือไม่ อย่างบางคนกินถั่วลิสงไม่ได้ กินแอลมอนด์ไม่ได้ แต่กินวอลนัท หรือแมคคาดาเมียได้ แต่ละคนจะมีการแพ้จำเพาะที่ไม่เหมือนกัน
กินถั่วแดง ถั่วเขียว ถั่วเหลือง ถั่วดำ ถั่วลันเตา ได้หรือไม่? รศ.พญ.พรรณทิพา กล่าวว่า ถั่วที่กล่าวมาเป็นถั่วฝักอ่อน ไม่ใช่ถั่วเปลือกแข็ง ดังนั้นคนที่แพ้ถั่วลิสงมักจะกินได้
การแพ้โปรตีนจากถั่วลิสง จะแพ้โปรตีนจากอาหารชนิดอื่นด้วยหรือไม่? รศ.พญ.พรรณทิพา กล่าวว่า โปรตีนจากอาหารแต่ละอย่างโครงสร้างไม่เหมือนกัน ถ้าแพ้โปรตีนอย่างหนึ่งก็ไม่จำเป็นที่จะแพ้โปรตีนอย่างอื่น อย่างแพ้โปรตีนถั่วลิสงแต่พอไปกินโปรตีนจากปลา จากนมก็ไม่แพ้
อาการของคนไข้ที่แพ้ถั่วลิสงถ้าแพ้ไม่รุนแรง อาจมีผื่นคันที่ผิวหนัง เป็นลมพิษ ตามตัว ตามข้อพับแขน ข้อพับเข่า กรณีนี้กินยาแก้แพ้ก็หาย แต่ถ้าแพ้รุนแรงอาจถึงขั้นช็อกและเสียชีวิตได้ โดยคนไข้อาจมีอาการปากบวม ตาบวม หายใจไม่ออก แน่นหน้าอก ขาดอากาศหายใจ ความดันตก จนเกิดภาวะช็อก และเสียชีวิต ดังนั้นจะต้องรีบไปพบแพทย์ทันที ไม่ควรอยู่ที่บ้าน เพราะถ้าบวมมาก ๆ จะทำให้หลอดลมตีบ หายใจไม่ออก ขาดอากาศหายใจ
การรักษาคนไข้ที่แพ้รุนแรง แพทย์จะฉีดยาให้ แต่ถ้าแพ้ไม่รุนแรงอาจให้ยารับประทาน โดยแพทย์จะตรวจร่างกายคนไข้ก่อนว่าอาการมากน้อยเพียงใด ส่วนใหญ่คนไข้ที่มาโรงพยาบาลมักจะรู้สาเหตุว่าเกิดจากการกินถั่วลิสง
ทำไมคนไข้รู้ว่าแพ้แล้วยังกินถั่วลิสงอยู่ ไม่กลัวตายหรืออย่างไร?
รศ.พญ.พรรณทิพา กล่าวว่า การแพ้ถั่วลิสงจะต่างจากการแพ้อย่างอื่น บางทีถั่วลิสงอาจปนมาในอาหารโดยที่คนไข้ไม่รู้ เช่น อาจจะบดเป็นไส้อาหาร อยู่ในน้ำจิ้มที่บดละเอียด อยู่ในขนมเด็กที่กวน ๆ รวมกัน อยู่ในคุกกี้ หรืออยู่ในช็อกโกแลตที่อาจจะผลิตในโรงงานที่ทำช็อกโกแลตที่ถั่วลิสง แล้วช็อกโกแลตที่คนไข้กินมองดูก็ไม่มีถั่วลิสง แต่บังเอิญผลิตโดยใช้เครื่องจักรเดียวกับที่ผลิตช็อกโกแลตถั่วลิสง อาจมีเศษเล็ก ๆ ของถั่วลิสงติดมา คนไข้อาจเผลอกินโดยไม่ได้ตั้งใจ เพราะไม่รู้ว่ามีถั่วลิสงปนอยู่ กินเข้าไปแล้วถึงรู้เพราะจะแสดงอาการ บางคนกินนิดเดียวอาจทำให้เสียชีวิตได้ อย่างที่อเมริกา หรืออังกฤษมีรายงานการเสียชีวิตบ่อย ๆ
เห็นข่าวว่า หน่วยโรคภูมิแพ้ ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ให้บริการตรวจการแพ้ถั่วลิสงใครควรที่จะไปตรวจบ้าง ?
รศ.พญ.พรรณทิพา กล่าวว่า คนที่กินแล้วมีอาการปากบวม ตาบวม คันคอ คัดจมูก แน่นจมูก คันตามตัว ผื่นขึ้น ควรไปตรวจยืนยันว่าแพ้ถั่วลิสงจริงหรือไม่ ซึ่งแพทย์อาจจะตรวจเพิ่มว่าคนไข้แพ้ถั่วชนิดอื่นร่วมด้วยหรือไม่ เช่น แอลมอนด์ แมคคาดาเมีย วอลนัท เมล็ดมะม่วงหิมพานต์ รวมไปถึงถั่วเหลืองที่แม้โอกาสแพ้จะน้อยแต่ก็จะตรวจร่วมด้วย คือ วันดีคืนดีคนไข้อาจจะไปกินถั่วเปลือกแข็งชนิดอื่นและแพ้ได้
วิธีตรวจการแพ้ถั่วลิสง จะใช้สารจำเพาะสะกิดที่ผิวหนัง วิธีนี้จะทราบผลทันทีว่าแพ้ถั่วลิสงหรือไม่ หรืออาจใช้วิธีตรวจเลือดซึ่งจะทราบผลใน 2-3 สัปดาห์ ชีวิตคนไข้กลุ่มนี้เสี่ยงมาก ทั่วโลกมีอัตราการแพ้ถั่วลิสงเพิ่มขึ้น รวมถึงประเทศไทย ดังนั้นควรจะตรวจดูว่านอกจากถั่วลิสงแล้วแพ้ถั่วอย่างอื่นด้วยหรือไม่
รศ.พญ.พรรณทิพา กล่าวอีกว่า ผลการสำรวจเด็กนักเรียน ม.ปลาย ในกรุงเทพฯ จำนวน 6,000 คน นอกจากพบว่า เด็กแพ้ถั่วลิสง 0.2% แล้ว ยังพบว่า 8% หรือ 8 ใน 100 คนแพ้อาหารอย่างอื่น โดยเฉพาะอาหารทะเล คือ การแพ้อาหารจะเป็นไปตามอายุ อย่างในเด็กโตหรือวัยรุ่นส่วนใหญ่แพ้อาหารทะเล เด็กเล็กมักจะแพ้นมและไข่ ส่วนผู้สูงอายุจะแพ้อาหารทะเล แต่ถ้าพูดถึงความรุนแรง การแพ้ถั่วลิสงจะมีอาการรุนแรงที่สุด จากผลการวิจัยดังกล่าวได้มีการให้ความรู้กับครูในโรงเรียนต่าง ๆ ในการดูแลเบื้องต้นเด็กที่แพ้อาหารด้วย
นอกจากนี้ยังได้มีการทำวิจัยเชิงลึกในกลุ่มตัวอย่างอายุ 6 เดือน -60 ปี ว่าโปรตีนชนิดใดในถั่วลิสงที่ทำให้คนไทยแพ้ พบว่า ชนิดของโปรตีนที่คนไทยแพ้แตกต่างจากอเมริกา โดยโปรตีนที่คนไทยแพ้มีชื่อว่า