หัตถกรรมภาคใต้

การแกะหนังตะลุง
      หนังตะลุง คือ ศิลปะการเล่นเงา  ที่เป็นเอกลักษณ์ของชาวปักษ์ใต้มาชานาน  อุปกรณ์สำคัญของการเล่นหนังตะลุง ได้แก่ ตัวหนังซึ่งทำจากหนังวัวนำมาตัดหรือแกะเป็นรูป 

      การแกะรูปหนังตะลุงเป็นเรื่องที่ทำได้ไม่ง่ายนัก  ต้องมีความละเอียด ประณีต  มีอารมณ์เยือกเย็น  สุขุมรอบคอบ  ยิ่งเป็นหนังใหญ่ซึ่งเป็นลวดลายต่าง ๆ ประกอบมากมาย  ยิ่งต้องอาศัยความประณีตมากขึ้น  เพราะจะทำให้ลวดลายต่าง ๆ อ่อนช้อย  ไม่ขัดแข็งต่อความรู้สึกเครื่องมือที่ใช้แกะก็ไม่มีอะไรมาก เท่าที่มีใช้กันอยู่ทั่วไปก็ได้แก่ สิ่วตุ๊ดตู่  ขนาดเล็ก  ขนาดกลาง  และขนาดใหญ่  มีดแกะซึ่งทำจากใบเลื่อยที่ไม่ใช้แล้ว  และเขียงสำหรับรองเป็นพื้นในการแกะ

      การแกะหรือการทำรูปหนังตะลุงใช้หนังวัว  หมายถึงหนังลูกวัวเล็ก ๆ หรืออาจจะเป็นหนังแพะดิบ มาขูดทั้งด้านนอกและด้านในให้ขนและเยื้อออกให้หมด  ขูดให้บางจนกระทั่ง  แสงสว่างลอดได้  ขึงกรอบตากแห้ง  หรือถ้าหากว่าการกระทำเช่นนี้ทำให้เสียเวลามาก  ก็อาจจะซื้อหนังลูกวัวบางสำเร็จรูปมาทำก็ได้  ขั้นแรกของการทำก็คือ  การออกแบบ  หมายถึง  การเขียนภาพที่ต้องการลงในกระดาษเขียนแบบ  เมื่อเขียนเสร็จแล้วก็เข้าแบบ  คือใช้แบบที่ออกแล้ววางซ้อนกัน  2 – 3  แผ่น  เพื่อเป็นการทุ่นเวลาในการทำ  หลังจากนั้น  ก็ใช้สิ่วตุ๊ดตู่ตามขนาดที่ต้องการ  สลักลวดลายไปตามแบบ  โดยมีเขียงรองสลักอยู่เป็นพื้นล่าง  เมื่อใช้ตุ๊ดตู่แกะลวดลายที่ต้องการเสร็จแล้ว  ก็ใช้มีดแกะหรือขูด  เนื้อที่ในรูปหนังที่ไม่ต้องการออก  จนภาพหลุดออกไปเป็นตัวหนัง  มีดที่ใช้ส่วนมากใช้ใบเลื่อยเหล็กที่ไม่ใช้แล้ว  มาลับให้คมและมีปลายแหลม  แล้วเข้าด้ามให้จับได้ถนัดมือในเวลาขุด หรือแกะพื้นออก  การขุดหรือแกะพื้นออกนี้  มีสิ่งที่ควรระมัดระวังให้มาก จะต้องพยายามให้ลวดลายต่าง ๆ คมและสวยงาม  ซึ่งจะต้องอาศัยความชำนาญ ความประณีตให้มากนั่นเอง  เมื่อแกะภาพได้สำเร็จแล้ว  ก็นำไประบายสีตามลักษณะของตัวละคร เช่น พระรามก็ทากายสีเขียว  สุครีพก็ทากายสีแดง  เป็นต้น

      หลังจากที่ระบายสีเสร็จแล้ว จึงนำไปทาน้ำมันกันชื้น เช่น  แลคเกอร์หรือน้ำมันวานิช ก็จะได้ภาพหนังตะลุงตามที่ต้องการ แต่ถ้าหากเป็นภาพซึ่งใช้เล่นหนังตะลุงจริง ๆ ก็ต้องแยกทำแขนให้เคลื่อนไหวได้ต่างหาก แล้วนำมาประกอบเข้าภายหลัง และต้องเข้าตับให้รูปหนัง  โดยใช้ไม้ไผ่ผ่าเป็นซีกเหลาให้บาง  ส่วนที่มือจับต้องใช้ความแข็งแรงมากกว่าส่วนอื่น  ส่วนปลายตับเรียวบางจนถึงยอดของภาพ  และมือของตัวหนังที่ต้องการให้เคลื่อนไหวก็ใช้ไม้ไผ่เล็ก ๆ ขนาดก้านมะพร้าวยาวประมาณ 6 นิ้วฟุต  ติดไว้เพื่อจับเชิด  ก็จะได้ตัวหนังตะลุงที่สมบูรณ์

      การทำหนังตะลุงต้องใช้ศิลปะในการเขียนและการแกะสลักนี้  ตัวหนึ่ง ๆ จะต้องใช้เวลาในการทำไม่น้อยกว่า 1 วัน ดังนั้นผู้ที่ทราบถึงกระบวนการทำและฝีมือทางศิลปะแล้ว  จะเห็นว่าเป็นของที่มีราคาไม่แพงเลย  แต่ถึงอย่างไรก็ตามการแกะรูปหนังตะลุงเพื่อขายเป็นของที่ระลึกนั้น ต้องการปริมาณมากกว่าคุณภาพ ดังนั้นอาจจะไม่ละเอียดละออ เหมือนกับการแกะรูปหนังตะลุงเพื่อใช้ในการแสดง

แหล่งที่มา : http://thailandhandmadebuu.wordpress.com/หัตถกรรมภาคใต้