เป็นการอักเสบจากการติดเชื้อบัคเตรี  เชื้อราหรือไวรัส สาเหตุที่สำคัญ คือ น้ำเข้าหู แคะหูด้วยเครื่องมือสกปรก ขี้หูติดอยู่นานๆ เมื่อมีน้ำเข้าหูเกิดการอักเสบได้ง่าย 
          อาการสำคัญที่สุดคือปวดหู ผู้ป่วยจะปวดในช่องหู รอบๆ หู หรือปวดร้าวไปทั้งศีรษะ  การอักเสบแบบเป็นฝีจะปวดมาก ถูกต้องใบหูเจ็บมาก มีน้ำเหลืองหรือหนองไหลซึ่งมีจำนวนน้อยและไม่ข้น นอกจากนี้ยังมีหูตึง คันหู และเป็นไข้  การตรวจจะพบว่าช่องหูบวมแดงหรือเป็นฝี  มีหนองขัง  แก้วหูอาจบวมแดงหรือปกติก็ได้ มีแผ่นหนองแห้งติดอยู่ ถ้าอักเสบจากเชื้อราจะเห็นเชื้อราชัดเจนโดยเห็นเป็นก้านยื่นออกจากแผ่นหนอง และมีสปอร์สีต่างๆ กัน เช่น สีดำ และสีเหลือง การตรวจด้วยกล้องขยาย เช่น  กล้องจุลทรรศน์  จะมองเห็นเชื้อราชัดเจนมาก ผู้ที่มีอาการคันหู ส่องดูหูแล้วแคะออกมาเป็นสะเก็ดสีขาวเป็นขุยนั้นไม่ใช่เชื้อรา เป็นผิวหนังที่ลอกออกมาจากในช่องหูเท่านั้น  หูชั้นนอกอักเสบจากเชื้อบัคเตรีหรือเชื้อรา ยังไม่เคยพบว่าลุกลามเข้าสมองทำให้สมองอักเสบหรือเป็นฝีในสมอง หูอักเสบจากเชื้อไวรัสบางชนิด  เช่น งูสวัดที่หู เชื้อไวรัสอาจลุกลามเข้าหูชั้นในและประสาทสมองที่ ๗  ทำให้มีอาการหูตึง เวียนศีรษะ และปากเบี้ยวได้
          การรักษาโดยทำความสะอาดช่องหู  นับว่าสำคัญที่สุด  อะไรก็ตามที่ติดค้างในช่องหู เช่น ขี้หูก้อนหนอง แผ่นหนอง ผิวหนังที่ลอกออกมา ต้องเอาออกให้หมดโดยการแคะ ใช้เครื่องดูดหรือล้างออกการทำความสะอาดช่องหูทำให้เจ็บปวดได้มากแต่จะหายอักเสบได้เร็ว    ใช้ยาหยอดหูที่มียาปฏิชีวนะ  หรือยาต้านเชื้อราหลังจากทำความสะอาดช่องหูแล้ว   ถ้าไม่ทำความสะอาดช่องหูก็ไม่มีประโยชน์ที่ใช้ยาหยอดหู  เพราะยาเข้าไม่ถึงผิวหนังส่วนที่อักเสบ  ถูกสิ่งสกปรกบังไว้หมดนอกจากนี้ก็ให้ยาแก้ปวด ลดบวม และยาแก้คัน รายที่อักเสบมากหรือเป็นฝีควรให้ยาปฏิชีวนะโดยการฉีด หรือกินก็ได้ ส่วนรายที่เกิดจากเชื้อไวรัสงูสวัดและปากเบี้ยวต้องได้รับการตรวจและรักษาเป็นพิเศษ  โดยมุ่งการรักษาไปที่เส้นประสาทสมองที่ ๗ เพื่อรักษาอัมพาตกล้ามเนื้อใบหน้าซึ้งทำให้มีอาการปากเบี้ยว
[กลับหัวข้อหลัก]

         แบ่งออกเป็นประเภทใหญ่ๆ ได้ ๓ ประเภท คือ
         ๑. หูชั้นกลางอักเสบแบบเป็นหนอง  เป็นการอักเสบจากการติดเชื้อของเยื่อเมือกในโพรงหูชั้นกลาง ทำให้เป็นหนองในหูชั้นกลาง แบ่งได้เป็น ๒ ชนิด คือ
              ๑) หูชั้นกลางอักเสบเฉียบพลัน  เป็นการอักเสบปัจจุบันหรืออย่างเฉียบพลันจากเชื้อบัคเตรี พบฃบ่อยมากในเด็ก พบมากที่สุดในเด็กอายุประมาณ ๖-๗ ปีพบน้อยในผู้ใหญ่  มักจะเป็นข้างเดียว การอักเสบนี้เกิดตามหลังการอักเสบในคอหรือจมูก  อันเนื่องมา จากต่อมทอนซิลอักเสบ ต่อมอะดีนอยด์ (adenoid) อักเสบ ไข้หวัด จมูกอักเสบ ไซนัสอักเสบ ไข้หวัดใหญ่ หัด ไอกรน เชื้อโรคจากคอหรือจมูกลุกลามไปตามท่อยูสเตเชียนเข้าหูชั้นกลางได้ง่าย เพราะท่อนี้ในเด็กมีขนาดโต สั้น  และอยู่ในแนวราบ 
              อาการสำคัญที่สุดคือปวดหู ผู้ป่วยจะปวดลึกๆ และปวดมากจนร้องหรือดิ้น  หรือใช้มือป้องหูถูกต้องใบหูจะไม่เจ็บปวด เด็กที่เป็นหวัดและเจ็บคอ แล้วต่อมามีอาการปวดหู  แสดงว่าหูอักเสบ หากมีไข้หูตึง อาจมีเสียงดังตุ๊บๆ ตามหัวใจเต้น ถ้าตรวจหูจะพบว่าช่องหูชั้นนอกปกติ แก้วหูบวมแดงนูนออกมาลักษณะทึบแบบมีหนองข้างใน  ในรายที่มีหนองไหลจะพบหนองในช่องหู และพบแก้วหูทะลุมีหนองไหลจากหูชั้นกลาง  ถ้าบริเวณหลังหูบวมและกดเจ็บ  แสดงว่าโพรงอากาศมาสทอยด์อักเสบ หากเอกซเรย์จะพบว่าโพรงอากาศมาสทอยด์ทึบแบบมีหนองข้างใน
              ๒) หูชั้นกลางอักเสบเรื้อรัง  คือโรคที่รู้จักกันโดยทั่วไปว่า โรคหูน้ำหนวก  เป็นโรคที่พบได้บ่อยมากที่สุด  ทำให้หูพิการได้มาก  และเกิดอาการแทรก-ซ้อนทางสมองถึงแก่ความตายได้   โรคนี้เกิดตามหลังหูชั้นกลางอักเสบเฉียบพลันที่ไม่ได้รับการรักษาหรือรักษาไม่เพียงพอ ส่วนสำคัญที่ทำให้เป็นหูน้ำหนวกเรื้อรังคือแก้วหูทะลุ  ดังที่กล่าวมาแล้วว่า  แก้วหูมีหน้าที่ป้องกันไม่ให้เชื้อโรคเข้าหูชั้นกลาง ในคนแก้วหูทะลุ เชื้อโรคจากหูชั้นนอกผ่านเข้าหูชั้นกลางได้ง่าย เช่น น้ำเข้าหูก็จะเกิดหนองไหล การเป็นหวัดและเจ็บคอ เชื้อจากคอหรือจมูกเข้าหูชั้นกลางทำให้มีหนองไหลจากหูการตรวจพบแก้วหูทะลุในผู้ใหญ่มักเป็นแก้วหูทะลุที่เป็นมาตั้งแต่เด็กเกือบทั้งหมด   ในวัยหนุ่มสาวหรือผู้ใหญ่ ถ้าแก้วหูทะลุจากหูอักเสบหรือจากอุบัติเหตุส่วนมากจะหายได้เอง
              แก้วหูทะลุไม่ทำให้หูตึงมาก ถ้าไม่มีอาการหนองไหลจะไม่รู้เลยว่าแก้วหูทะลุ ดังนั้น ในรายที่หู อักเสบหนองไหลตามหลังการแคะหูหรือน้ำเข้าหู  เมื่อแพทย์ตรวจพบว่าแก้วหูทะลุ  มักจะลงความเห็นว่าแก้วหูทะลุเนื่องจากการแคะหูหรือน้ำเข้าหูนั้น  ไม่เป็นความจริงทุกราย เพราะบางรายแก้วหูทะลุอยู่ก่อนแล้วตั้งแต่เด็ก โรคหูน้ำหนวกเรื้อรังจึงเป็นโรคหูที่เกิดขึ้นมาตั้งแต่เด็ก  และเกิดจากเชื้อบัคเตรีเกือบทุกราย ที่เกิดจากเชื้อราพบได้น้อย
              อาการที่พบมากที่สุดคือ หนองไหลออจากช่องหูมาก ข้น และเหนียว  บางครั้งมีกลิ่นเหม็นไม่ปวดหู และมีอาการหูตึงระดับต่างๆ กันตั้งแต่เล็กน้อยจนถึงมากหรือหูหนวก   อาการเหล่านี้ไม่รุนแรงผู้ป่วยส่วนมากจึงไม่มาตรวจรักษา นับว่าเป็นอันตรายมาก เพราะการปล่อยให้มีหนองในหูชั้นกลางนานๆอาจนำไปสู่โรคแทรกซ้อนที่ร้ายแรงถึงแก่ความตายได้
              นอกจากอาการหนองไหล   ยังมีแก้วหูทะลุ   ซึ่งพบได้ทุกรายโดยมีขนาดรูทะลุต่างๆ กัน และพบตรงส่วนไหนของแก้วหูก็ได้ เยื่อบุในหูชั้นกลางหนามาก อาจมีลักษณะเป็นก้อนยื่นออกมาในหูชั้นนอก  นอกจากนี้อาจจะพบก้อนผิวหนังที่งอกเข้าไปอัดแน่นในหูชั้นกลาง  ซึ่งเรียกว่า  คอเลสตีอะโทมา (cholesteatoma) การพบก้อนประเภทนี้นับว่าเป็นหูน้ำหนวกที่มีอันตรายมาก เพราะนอกจากจะรักษาหนองไม่หายแล้วยังงอกเข้าไปในทุกส่วนของหูชั้นกลางทำลายกระดูกนำเสียง ลุกลามเข้าโพรงอากาศมาสทอยด์หลังหู ทำลายกระดูกที่กั้นระหว่างหูกับสมอง ทำให้เชื้อโรคกระจายเข้าสู่สมองเกิดโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ และฝีในสมอง ซึ่งเป็นอันตรายร้ายแรงถึงตายได้  คอเลสตีอะโทมาอาจทำลายกระดูกหลังหูทำให้เป็นฝีหรือเป็นรูหลังหู เส้นประสาทสมองที่ ๗ ซึ่งผ่านบริเวณหูอาจจะถูกกดหรือทำลาย ทำให้กล้ามเนื้อใบหน้าเป็นอัมพาตเป็นโรคปากเบี้ยว และถ้ามีการทำลายหูชั้นในจะทำให้หูหนวกและเวียนศีรษะ
              โรคหูน้ำหนวกแบ่งเป็น ๒ ชนิด คือ
              ก. โรคหูน้ำหนวกชนิดไม่เป็นอันตรายเกิดจากแก้วหูทะลุอย่างเดียว  มีหนองไหลเป็นๆ หายๆ หูตึงไม่มาก การรักษาทางยาจะช่วยให้หูแห้งอยู่ได้นานเป็นเดือนหรือเป็นปีก็ได้  โรคนี้รักษาโดยการหยอดยาเมื่อมีหนองไหล  ระวังไม่ให้น้ำเข้าหู ไม่แคะหูและล้างหู ผู้ป่วยที่ระมัดระวังดีอาจไม่ต้องผ่าตัดปิดรูทะลุและไม่เกิดอันตรายตลอดชีวิต
              ข. โรคหูน้ำหนวกชนิดเป็นอันตรายเกิดจากแก้วหูทะลุ มีคอเลสตีอะโทมา  และมีการอักเสบเรื้อรังในโพรงอากาศมาทอยด์ มีน้ำหนวกไหลไม่หยุดไหลทุกวัน และมีกลิ่นเหม็นมาก ฉีดยา กินยาหรือหยอดยาแล้วหนองก็ไม่หยุดไหล  หูตึงมากน้อย
แตกต่างกัน  ส่วนมากจะตึงมากหรือหูหนวก มีอาการเวียนศีรษะ  เป็นฝีหรือรูทะลุหลังหู และปากเบี้ยวหากปล่อยทิ้งไว้อาจลุกลามเข้าสมองเป็นอันตรายถึงตายได้  ควรรักษาโดยการผ่าตัดทุกราย

          ๒. หูชั้นกลางอักเสบแบบไม่เป็นหนอง
          หูชั้นกลางอักเสบชนิดน้ำใส  (ดูหัวข้อโรคหูจากภูมิแพ้)

          ๓. หูตึงจากกระดูกงอกที่กระดูกโกลน  เกิดเนื่องจากมีกระดูกงอกที่บริเวณช่องรูปรีแล้วยึดฐานของกระดูกโกลนให้ติดแน่น และสั่นสะเทือนได้ยากเสียง จึงผ่านเข้าหูชั้นในได้น้อย  ทำให้หูตึงแบบการนำเสียงเสีย ยังไม่ทราบสาเหตุของโรค พบในหญิงมากกว่าชาย โดยเริ่มมีอาการหูตึงตั้งแต่ในวัยหนุ่มสาว จาก การตรวจรักษาผู้ป่วยหูตึงอายุ ๒๐-๕๐ ปี พบว่าอาการหูตึงจะเป็นทีละน้อยๆ ทั้ง ๒ ข้าง โดยจะตึงมากข้างใดข้างหนึ่ง  บางรายมีอาการลมออกหูหรือเวียนศีรษะเมื่อตรวจหูจะไม่พบสิ่งผิดปกติ  แต่เมื่อตรวจการได้ยินจะพบว่า เป็นหูตึงชนิดแบบนำเสียงเสีย ถ้าตรวจวัดการทำงานในช่องหูชั้นกลางจะพบว่ากระดูกนำเสียงถูกยึดแน่น  และรีเฟล็กซ์ของกระดูกโกลนให้ผลลบ อาการหูตึงจะมากขึ้นเรื่อยๆ ถ้ารักษาด้วยการผ่าตัดซึ่งทำโดยตัดกระดูกโกลนทิ้ง แล้วใส่ของเทียม เช่น ลวดท่อเหล็ก ท่อพลาสติก ให้ทำหน้าที่แทนกระดูกโกลนผู้ป่วยจะหายหูตึงและได้ยินเป็นปกติได้ ส่วนผู้ป่วยที่ต้องการรักษาทางยา โดยไม่ยอมผ่าตัดจะไม่หายเป็นปกติ แต่ถ้าใช้เครื่องช่วยฟังจะช่วยได้มาก

[กลับหัวข้อหลัก]

          หูชั้นในมีอวัยวะทำหน้าที่รับเสียงและควบคุมการทรงตัว การที่หูชั้นในไม่ทำหน้าที่ตามปกติ จึงมักจะมีอาการหูตึง หูหนวก ลมออกหู และเวียนศีรษะควบคู่กันไป  อาการอย่างหนึ่งอาจจะเด่นชัดกว่าอาการอีกอย่างหนึ่ง ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับอวัยวะส่วนที่เสียไป โรคฃที่พบได้บ่อย คือ
          ๑. หูตึงในคนสูงอายุหรือหูคนแก่  เกิดเนื่องจากการเสื่อมสภาพของอวัยวะรับเสียงและประสาทหูไปตามอายุ มีอาการหูตึงทั้งสองข้างเท่าๆ กัน  การรับฟังเสียงสูงจะเสียมากกว่าการรับฟังเสียงต่ำ  บางรายมีลมออกหู  ส่วนมากจะไม่เวียนศีรษะ โรคนี้ยังไม่มีทางรักษา ถ้าหูตึงเกิน ๔๐ เดซิเบลจะเริ่มมีปัญหาในการพูดจากัน จึงควรใส่เครื่องช่วยฟัง
          ๒. หูตึงจากยา  ยาบางชนิดมีพิษต่อเซลล์ขนรับเสียงในอวัยวะรูปหอยโข่ง  เดิมที่พบคือยาควินินที่ใช้รักษาโรคมาลาเรีย ปัจจุบันพบจากยาปฏิชีวนะหลายอย่าง เช่น สเตร็ปโตไมซิน ไดไฮโดรสเตร็ปโตไมซิน คานาไมซิน นิโอไมซิน  และเจนทาไม
ซินฯลฯ  การได้รับยาจำนวนน้อย  และในระยะเวลาสั้นไม่ทำให้หูตึง  จะเกิดหูตึงเมื่อได้ยามากและในเวลานาน  ในคนสูงอายุหรือผู้ป่วยโรคไต   หากหูตึงแล้วไม่มีทางรักษาแต่ถ้าอยู่ในระยะหูตึงน้อย  หากหยุดยา  หูจะตึงอยู่ในระดับนั้นไม่เสียมากขึ้น การป้องกันไม่ให้หูตึงจึงสำคัญที่สุด  โดยไม่ใช้ยาประเภทนี้  หรือใช้ยาด้วยความฃระมัดระวัง และตรวจสอบการได้ยินระหว่างการให้ยาด้วย
          ๓. หูตึงจากเสียง  เสียงที่ดังมากเกินไปและดังอยู่เป็นเวลานานจะทำลายเซลล์ขนในอวัยวะรูปหอยโข่ง ทำให้หูตึง หูตึงประเภทนี้มีลักษณะพิเศษคือ เป็นหูตึง ณ ความถี่สูงที่ ๔,๐๐๐ เฮิรตซ์ ถ้าได้รับเสียงดังต่อไปนี้นานเป็นปี  เช่น  เสียงในโรงงาน  เสียงเรือหางยาว เสียงสามล้อเครื่อง และเสียงยิงปืน จะทำให้หูตึงเพิ่มมากขึ้น ณ ความถี่ต่างๆ เช่น หูตึงที่ความถี่ ๓,๐๐๐  ๒,๐๐๐ หรือ ๖,๐๐๐ เฮิรตซ์ เป็นต้น อาการร่วมที่พบบ่อย คือ ลมออกหู 
          หูตึงจากเสียงเป็นโรคที่รักษาไม่หายและพิการตลอดชีวิต การป้องกันจึงดีที่สุด โดยใส่เครื่องป้องกันเสียงครอบหูไว้ถ้าจะต้องทำงานในที่ที่มีเสียงดังมาก
          ๔. โรคเมนิแอร์ (meniere's disease) (ดูหัวข้อโรคหูจากภูมิแพ้)
          ๕. หูชั้นในอักเสบ  เกิดจากเชื้อบัคเตรี  หรือไวรัส  มีการทำลายเซลล์ขนในอวัยวะรูปหอยโข่งอย่าง มากมาย เป็นผลให้หูหนวก ไม่มีทางรักษา
          ๖. เนื้องอกประสาทหู  เส้นประสาทสมองที่ ๘ เป็นเส้นประสาทของหูชั้นใน พบเป็นเนื้องอกบ่อยที่สุดในบรรดาประสาทสมองทั้งหมด อาการสำคัญในระยะแรก  คือ หูตึง ต่อมามีเวียนศีรษะ เนื้องอกที่โตมากขึ้นจะกดเส้นประสาทสมองเส้นอื่นๆ และเนื้อสมอง ทำให้เกิดอาการอื่นๆ อีกมาก เครื่องมือพิเศษที่ใช้ตรวจมีหลายชนิด   โดยเฉพาะเครื่องวัดการได้ยินคอมพิวเตอร์จะสามารถวินิจฉัยได้ในขณะที่ก้อนเนื้องอกยังมีขนาดเล็ก สามารถผ่าตัดเอาออกได้โดยมีอันตรายน้อย
          ๗. อุบัติเหตุต่อหูชั้นใน  เกิดจากการถูกตี รถชน หรือถูกยิง ทำให้กะโหลกศีรษะแตก ซึ่งถ้าแตกร้าว ไปที่หูชั้นใน จะทำลายหูชั้นในทำให้หูหนวกและเวียนศีรษะได้
          ๘. หูหนวกจากกรรมพันธุ์  ถ่ายทอดมาทางสายเลือด ทำให้เด็กเกิดมาหูหนวก บางครอบครัวที่มีพ่อแม่หูหนวก บุตรทุกๆ คนอาจหูหนวกทั้งหมดก็ได้
[กลับหัวข้อหลัก]

          แบ่งได้เป็น ๒ พวก คือ
          ๑. ความพิการของหูชั้นนอกหรือชั้นกลาง เช่น ใบหูเล็กมากหรือไม่มีใบหู  ใบหูเป็นติ่ง มีรูบริเวณหน้าหู ช่องหูตีบแคบหรือตีบตันจนไม่มีช่องหู และอาจมีความพิการของกระดูกนำเสียงอันหนึ่งอันใดผู้ป่วยจะหูตึงแบบการนำเสียงเสีย ในปัจจุบันนี้สามารถฃผ่าตัดรักษาหูตึงชนิดนี้ได้เป็นบางรายเท่านั้น ในรายที่ผ่าตัดไม่ได้หรือไม่ยอมผ่าตัด  ควรใส่เครื่องช่วยฟังส่วนผู้ป่วยที่ไม่มีช่องหูหรือหูตีบตันทั้งหมด หูจะไม่หนวก แต่จะมีหูตึงแบบการนำเสียงเสีย ประมาณ ๖๐  เดซิเบล สามารถพูดและเรียนหนังสือได้ ทั้งนี้เพราะเสียงที่ดังเกิน ๖๐  เดซิเบล  จะผ่านกะโหลกศีรษะเข้าหูชั้นในโดยตรงได้โดยไม่ต้องอาศัยช่องหู  แก้วหูและกระดูกหู ผู้ป่วยจำนวนมากที่มารักษาต้องการผ่าตัดทำใบหูใหม่เพื่อความสวยงามเท่านั้น การผ่าตัดทำใบหูใหม่ทำยากและไม่ค่อยทำกันในบ้านเรา   ในต่างประเทศมักทำเป็นใบหูปลอมติดขาแว่นตา เมื่อออกจากบ้านใส่แว่นตาก็มีใบหูเรียบร้อย  ดูไม่ออกว่าเป็นใบหูปลอม บางรายผ่าตัดฝังใบหูปลอมติดไว้เลย  สำหรับในบ้านเรายังไม่มีใบหูปลอมแบบนี้ เพราะคนไทยมีสีผิวหนังแตกต่างกันมาก ไม่มีใบหูปลอมที่ทำสีให้เหมือนผิวหนังคนไทยได้ทุกๆ คน
          ๒. ความพิการของหูชั้นใน  จากการตรวจหูจะพบว่าใบหู ช่องหูชั้นนอก แก้วหู และกระดูกหูทั้ง ๓ ชิ้น เป็นปกติ แต่หูชั้นในไม่เจริญเติบโต โดยเฉพาะอวัยวะรูปหอยโข่งเจริญเติบโตบางส่วนหรือไม่เจริญเลย   ทำให้หูตึงมากหรือหูหนวก   สาเหตุเกิดจากกรรมพันธุ์   มารดาเป็นโรคบางอย่างระหว่างตั้งครรภ์โดยเฉพาะโรคหัดเยอรมัน นับว่าเป็นอันตรายร้ายแรงที่สุดต่อหูชั้นใน  มารดาจะตั้งครรภ์ระยะไหน กี่เดือนก็ตาม ถ้าเป็นหัดเยอรมัน เชื้อไวรัสเข้าหูชั้นในของเด็กในครรภ์   และทำลายเซลล์ขนโดยตรงทำให้เกิดมาหูหนวก  ซึ่งมีทางแก้ไข  นอกจากนี้ ยังมีโรค และเชื้อไวรัสอีกหลายชนิดที่อาจทำให้เด็กหูพิการได้
          เด็กหูตึงประเภทนี้ ต้องได้รับการตรวจและวินิจฉัยโดยเร็ว เพื่อช่วยเหลือในการหัดฟังเสียงและฝึกพูดโดยใส่เครื่องช่วยฟัง  และฝึกพูดโดยนักฝึกสอนการพูด (ดูหัวข้อการฝึกพูด) ถ้าหูหนวกสนิทต้องให้ฝึกใช้ภาษาใบ้
[กลับหัวข้อหลัก]