สนุก! ค้นหาตรวจหวยข่าว อีเมล์ หาเพื่อนคิวคิว ฟังเพลง คลาสสิฟายด์ ริงโทน เล่นเกมส์ ดูทั้งหมด »
 
  เว็บไซต์    สารบัญเว็บไทย    หางาน   วิดีโอ    เพลง    ข่าว     ความรู้    ถามตอบ    ไฟล์ข้อมูล  
 
 
หาแบบละเอียด
ช่วยเหลือ


สนุก!ความรู้ > ห้องสมุดความรู้ > สารานุกรม > สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มที่ 21 > เครื่องเบญรงค์
เครื่องเบญรงค์  
 

 
สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มที่ 21
 
เครื่องเบญรงค์ โดย นายสินชัย กระบวนแสง

          เครื่องเบญจรงค์ เป็นเครื่องปั้นเคลือบที่เขียนลายโดยวิธีลงยา (enamel) เป็นงานที่เกิดขึ้นในประเทศจีน เมื่อปลายพุทธศตวรรษที่ ๒๐ ในรัชสมัยจักรพรรดิซวนเต๊อะ (Haüan tè ครองราชย์ พ.ศ. ๑๙๖๙-๑๙๗๘)  ราชวงศ์หมิง มีการผลิตครั้งแรกในแคว้นกังไซ มณฑลเจียงซี (ที่ไทยเรียกว่ากังไส) และพัฒนาต่อมาจนเป็นที่นิยมอย่างมากในรัชสมัยจักรพรรดิเฉิงฮั่ว (Chêng Huaครองราชย์ พ.ศ. ๒๐๐๘-๒๐๓๐) การเขียนลายโดยวิธีลงยาดังกล่าว ใช้สีตั้งแต่ ๓ สีขึ้นไป มีชื่อเรียกในภาษาจีนต่างๆ กัน ส่วนที่เรียกว่า เบญจรงค์ เป็นการเรียกตามแบบไทย ในความหมายตามคำเรียกหมายถึง การเขียนลวดลายลงบนงานที่ผลิตด้วยสี ๕ สี โดยทั่วไปเป็นสีดำ  สีขาว  สีเหลือง สีแดง และสีเขียว (หรือสีคราม) ในรัชสมัยจักรพรรดิวั่นลี่ (Wan-li ครองราชย์ พ.ศ. ๒๑๑๖-๒๑๖๒)  มีการผลิตเครื่องเคลือบแบบเบญจรงค์มากที่สุด การผลิตทำติดต่อมาถึงสมัยราชวงศ์ชิง(ปกครองประเทศจีนระหว่าง พ.ศ. ๒๑๘๗-๒๔๕๔)

          ความสวยงามของเครื่องเคลือบเบญจรงค์ทำให้เป็นที่ต้องการของคนไทย จึงมีผู้สั่งทำเครื่องเคลือบชนิดนี้จากจีน โดยกำหนดรูปภาชนะเป็นแบบไทย เขียนลายเป็นตัวอย่างลงบนภาชนะแบบต่างๆ  ส่งเป็นตัวอย่างให้ช่างจีนเขียนลวดลายกำหนดสีตามความนิยมของคนไทยเครื่องเคลือบเบญจรงค์ที่ทำจากจีน จึงให้ความรู้สึกในความเป็นของไทย ยิ่งกว่าเครื่องเคลือบจีนชนิดอื่นๆ  แต่ช่างจีนซึ่งไม่คุ้นเคยกับลวดลายแบบไทย การเขียนจึงไม่เป็นไปตามแบบที่ต้องการแม้กระนั้นก็ยังเป็นที่นิยมของคนไทยในสมัยนั้น

          เครื่องเบญจรงค์ชนิดที่มีความละเอียด  มีความประณีตในการผลิต น่าจะสั่งเข้ามาเพื่อใช้ในราชสำนัก หรือเจ้านายข้าราชการชั้นสูง มักผลิตจากแหล่งจิ่งเต๋อเจิ้น ใกล้เมืองหลวงจีนเนื่องจากเป็นแหล่งผลิตที่มีชื่อเสียงและมีฝีมือดีส่วนชนิดที่รองลงมา มักสั่งทำจากแหล่งผลิตในมณฑลฝูเจี้ยนและมณฑลกวางตุ้ง

          เป็นที่คาดกันว่าในช่วงที่เครื่องเคลือบแบบเบญจรงค์ เป็นที่นิยมกันในสมัยอยุธยานั้น ไทยน่าจะสั่งเครื่องเคลือบ โดยให้เคลือบรองพื้นเป็นสีขาวสีเดียว เพื่อให้ช่างไทยเขียนลวดลายตามต้องการ แล้วส่งกลับไปให้ช่างจีนตกแต่งลงยาแล้วเผาอีกครั้งหนึ่ง วิธีนี้น่าจะทำเฉพาะงานที่ต้องใช้ในราชสำนักหรือเจ้านาย หรือผู้มีสถานภาพสูงทางสังคมเท่านั้น

          เครื่องเบญจรงค์อีกชนิดหนึ่งคือ เบญจรงค์พื้นดำ  เริ่มทำขึ้นครั้งแรกในประเทศจีนในรัชสมัยจักรพรรดิคังซี (K'ang Hsi ครองราชย์ พ.ศ. ๒๒๐๕-๒๒๖๕) ราชวงศ์ชิง เครื่องเบญจรงค์พื้นดำ ไทยสั่งทำตามรูปแบบและลวดลายที่เคยผลิตแต่เดิมจากจีนเช่นเดียวกัน และได้รับความนิยมแพร่หลายมาก รวมทั้งเครื่องเบญจรงค์พื้นสีนวลคล้ายสีครีม ซึ่งเริ่มทำครั้งแรก ในรัชสมัยจักรพรรดิยงเจิ้ง (Yung Cheng ครองราชย์ พ.ศ. ๒๒๖๖-๒๒๗๘) ก็ได้รับความนิยม และสั่งให้ผลิตตามแบบและลวดลายไทยเข้ามาใช้ด้วย



การเขียนสีทองลงบนเครื่องเคลือบ


การลงสีบนเครื่องเคลือบ

[ดูภาพทั้งหมดในเรื่องนี้]

บรรณานุกรม
• นายสินชัย กระบวนแสน

[กลับหัวข้อหลัก]
 

บทความอื่น ๆ ของสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ  
 
บทความอื่น ของสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มที่ 21 สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มอื่น
กระบวนพยุหยาตราชลมารค
การเตรียมวัตถุดิบ
การผลิตผลิตภัณฑ์หัตถกรรมในประเทศไทย
เครื่องปั้นของไทยโบราณ
เครื่องปั้นภาคเหนือ
ทรัพยากรธรณี
ปัญหาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
พฤกษศาสตร์พื้นบ้านกับงานส่งเสริมศิลปาชีพ
วิวัฒนาการของการทอผ้าในประเทศไทย
ศิลปะการทอผ้าพื้นเมืองของไทยในปัจจุบัน
สารานุกรมไทย ฉบับกาญจนาภิเษก
สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มที่ 2
สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มที่ 8
สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มที่ 11
สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มที่ 20
สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มที่ 21
สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มที่ 23
สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มที่ 26
สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มที่ 28
สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มที่ 30
   

ผู้สนับสนุน
สนใจลงโฆษณา คลิก!

สนุก!ความรู้ > ห้องสมุดความรู้ > สารานุกรม > สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มที่ 21 > เครื่องเบญรงค์