สมเด็จพระเจ้าอู่ทองหรือพระรามาธิบดีที่ ๑ ทรงตั้งอยุธยาเป็นราชธานีใน พ.ศ. ๑๘๙๓นับจากนั้นเป็นต้นมา อยุธยาได้เป็นราชธานีมีความเจริญรุ่งเรืองสืบต่อมาเป็นเวลา ๔๑๗ ปีเป็นศูนย์กลางการค้านานาชาติ มีชาวต่างชาติเข้ามาติดต่อค้าขายหลายชาติ ในบรรดาสินค้าที่ซื้อขายกันในอยุธยา ที่น่าสนใจสิ่งหนึ่งคือ "เครื่องถ้วย" อาณาจักรอยุธยาเองเมื่อได้มีอำนาจเหนือรัฐสุโขทัยก็ได้พยายามสนับสนุนการผลิตเครื่องสังคโลกที่มีชื่อเสียงของสุโขทัย ทั้งที่แหล่งเตาเผาศรีสัชนาลัย แหล่งเตาเผาบ้านเตาไหและที่แหล่งเตาเผาวัดพระปรางค์ เพื่อเป็นสินค้าส่งไปจำหน่ายในหัวเมืองต่างๆ ภายในประเทศและต่างประเทศ อันเป็นการส่งสินค้าเครื่องถ้วยออกไปขายแข่งกับเครื่องถ้วยจีนที่ถูกรัฐบาลจีนระงับส่งออกชั่วคราวในช่วงพุทธศตวรรษที่ ๑๙-๒๐ จนพุทธศตวรรษที่ ๒๑ จึงลดความสำคัญลงจนเลิกการผลิต อาจเป็นเพราะรัฐบาลจีนเริ่มส่งเครื่องถ้วยของตนออกไปขายอีกครั้งหนึ่ง รวมทั้งเครื่องถ้วยที่มีรูปแบบแปลกใหม่เรียกว่า เครื่องห้าสีหรือเครื่องถ้วยเบญจรงค์ ประกอบกับเหตุการณ์สงครามภายในอยุธยาเอง หรืออาจเป็นเพราะเครื่องถ้วยจากแหล่งเตาเผาใหม่ที่อำเภอบางระจันจังหวัดสิงห์บุรี มีคุณภาพไม่ดีพอ ทำให้การผลิตเครื่องสังคโลกต้องเลิกไปในที่สุด
เครื่องถ้วยสมัยอยุธยา
