อาชีวอนามัย (Occupational Health) หมายถึง  ศาสตร์และศิลปเกี่ยวกับการดูแลสุขภาพอนามัยและความปลอดภัยของผู้ประกอบอาชีพ  อันรวมถึงการป้องกันโรค การส่งเสริมสุขภาพ การรักษาพยาบาล การฟื้นฟูสมรรถภาพและการจัดการ เพื่อให้ผู้ประกอบอาชีพทุกอาชีพสามารถที่จะประกอบอาชีพได้อย่างปลอดโรคปลอดภัย มีสภาวะที่สมบูรณ์ทั้งทางด้านร่างกายจิตใจ และสามารถปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิผล
          ผู้ประกอบอาชีพ หมายถึง  ผู้ที่ทำงานโดยมีรายได้จากงานนั้นๆ
          ผู้ประกอบการ หมายถึง  ผู้ประกอบอาชีพในฐานะที่เป็นเจ้าของกิจการ หรือเป็นตัวแทน หรือผู้จัดการของเจ้าของกิจการ
          นายจ้าง หมายถึง  ผู้ประกอบกิจการของตนเอง และมีการจ้างบุคคลตั้งแต่ ๑ คนขึ้นไปเข้าทำงานในฐานะลูกจ้าง และหมายความรวมถึงผู้ที่ได้รับมอบหมายให้ทำการแทนนายจ้างในกรณีที่เป็นนิติบุคคลหมายความถึงผู้ที่ได้รับมอบหมายให้ทำการแทนนิติบุคคลนั้นๆ
          ลูกจ้าง หมายถึง  บุคคลที่ตกลงทำงานให้แก่นายจ้าง เพื่อรับค่าตอบแทนเป็นค่าจ้าง ไม่ว่าจะเป็นผู้รับค่าจ้างด้วยตนเองหรือไม่ก็ตาม และหมายความรวมถึงลูกจ้างประจำ ลูกจ้างชั่วคราวลูกจ้างทดลองงานและฝึกงาน แต่ไม่รวมลูกจ้างที่ทำงานบ้านอันไม่เกี่ยวกับการดำเนินธุรกิจของนายจ้าง
          สถานประกอบการ หมายถึง  สถานที่ประกอบกิจการใดๆ ซึ่งมีการกำหนดขอบเขตที่ตั้งไว้อย่างชัดเจน มีการดำเนินงานโดยเจ้าของที่เป็นบุคคลหรือนิติบุคคลในทุกประเภทอุตสาหกรรมยกเว้น เกษตรกรรม หน่วยงานรัฐบาล องค์การระหว่างประเทศ สถาบันศาสนา และแผงลอย/ขายเร่ที่ไม่แน่นอน
          โรงงาน หมายถึง  อาคาร สถานที่ หรือยานพาหนะที่ใช้เครื่องจักรกำลังตั้งแต่ ๕ แรงม้าขึ้นไป หรือเทียบเท่า หรือใช้คนงานตั้งแต่ ๗ คนขึ้นไป เพื่อดำเนินการผลิต ประกอบ บรรจุ ซ่อมทดสอบ แปรสภาพ ลำเลียง เก็บรักษา หรือทำลายสิ่งใดๆ ตามลักษณะกิจการของโรงงาน
          เกษตรกรรม หมายถึง  การฝึกหัดทางการเกษตร ซึ่งมีการใช้ที่ดินและ/หรือปศุสัตว์ โดยไม่คำนึงถึงรูปแบบทางกฎหมายหรือกรรมสิทธิ์ในการถือครองที่ดินนั้น ได้แก่ การทำนา ทำสวนทำไร่ ป่าไม้ ประมง และการเลี้ยงสัตว์
          ผู้ถือครองทำการเกษตร หมายถึง  บุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคลซึ่งควบคุมจัดการการเกษตรโดยอาจดำเนินการเองหรือมอบหมายให้ผู้อื่นจัดการหรือดูแลแทนก็ได้
          ครัวเรือนเกษตรกร หมายถึง  ครัวเรือนที่มีผู้ถือครองทำการเกษตรอย่างน้อย ๑ คน
          โรคจากการประกอบอาชีพ (Occupa tional Diseases) หมายถึง  โรคหรือความเจ็บป่วยที่เกิดขึ้นกับผู้ปฏิบัติงาน โดยมีสาเหตุหลักมาจากการสัมผัสสิ่งคุกคาม หรือสภาวะแวดล้อมในการทำงานที่ไม่เหมาะสม โดยที่อาการของความเจ็บป่วยนั้นๆ อาจเกิดขึ้นกับผู้ปฏิบัติงานในขณะทำงาน หรือหลังจากการทำงานเป็นเวลานานเช่น โรคพิษตะกั่ว โรคซิลิโคสิส โรคพิษสารตัวทำละลาย โรคผิวหนังจากการประกอบอาชีพ และการบาดเจ็บจากการทำงาน เป็นต้น
          โรคที่เกี่ยวเนื่องกับการทำงาน (Workrelated Diseases)  หมายถึง  โรคหรือความเจ็บป่วยที่เกิดขึ้นกับผู้ปฏิบัติงาน โดยมีสาเหตุปัจจัยหลายอย่างประกอบกัน และสาเหตุที่เกี่ยวข้องกับงานเป็นปัจจัยหนึ่งของการเกิดโรคได้แก่ สภาวะแวดล้อมการทำงานที่ไม่เหมาะสมลักษณะท่าทางการทำงานที่ไม่ถูกต้อง สภาพของงานที่ต้องปฏิบัติอย่างไม่เหมาะสม โดยปัจจัยที่เกี่ยวกับงานอาจจะเป็นสาหตุเริ่มต้น หรือทำให้อาการรุนแรงมากขึ้น เช่น โรคกระเพาะอาหารโรคหัวใจขาดเลือด โรคทางเดินหายใจอุดตันเรื้อรังโรคความดันโลหิตสูง การบาดเจ็บของกล้ามเนื้อเป็นต้น

โรคจากการประกอบอาชีพที่เป็นปัญหาในประเทศไทย แบ่งเป็น
          - อุบัติภัย/การบาดเจ็บจากการประกอบอาชีพ (Accidents/Occupational Traumatic Injuries) การบาดเจ็บของกล้ามเนื้อ กระดูก และข้อ (Musculoskeletal Injuries)
          - โรคปอดจากการประกอบอาชีพ (Occupational Lung Diseases) รวมถึงโรคระบบทางเดินหายใจต่างๆ เช่น โรคซิลิโคสิส โรคบิสสิโนสิส โรคแอสเบสโตสิส และอาการระคายเคืองทางเดินหายใจ เป็นต้น
          - โรคพิษจากสารโลหะหนัก (Heavy MetalPoisoning) เช่น โรคพิษตะกั่ว โรคพิษจากสารหนูปรอท แมงกานีส เป็นต้น
          - โรคพิษจากสารกำจัดศัตรูพืช (PesticidePoisoning) และเวชศาสตร์เกษตรกรรม
          - โรคผิวหนังจากการประกอบอาชีพ (Dermatological Disorders)
          - ภาวะการได้ยินเสื่อมจากเสียงดัง (Occupational Hearing Loss)
          - ภาวะเป็นพิษต่อระบบประสาท (Neurotoxic Disorders)
          - โรคมะเร็งจากการประกอบอาชีพ (Occupational Cancers)
          - โรคหัวใจและหลอดเลือด (CardiovascularDiseases)
          - ปัญหาสุขภาพจิตและความเครียดจากการทำงาน (Psychological Disorders and Work Stress)

[กลับหัวข้อหลัก]