วัดประจำรัชกาล จาก สารานุกรมไทย ฉบับกาญจนาภิเษก

          ในการนำชาวต่างประเทศชมความงดงามของบ้านเมืองในประเทศไทย รายการสำคัญที่จะขาดมิได้คือ การนำชมวัดต่าง ๆ ทั้งนี้เพราะวัดถือเป็นศูนย์รวมของศิลปวัฒนธรรมไทยไม่ว่าจะเป็นสถาปัตยกรรม ประติมากรรมจิตรกรรม และงานช่างศิลป์ทั้งปวง แม้แต่ในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้นที่ชาวต่างประเทศส่วนใหญ่ต้องเดินทางโดยเรือ เมื่อผ่านปากน้ำเจ้าพระยาเข้ามา ก็จะพบพระสมุทรเจดีย์ก่อนสิ่งก่อสร้างใหญ่ๆ อย่างอื่น จนเข้ามาถึงใจกลางพระนครก็จะเห็นพระปรางค์วัดอรุณราชวรารามสูงเด่นเป็นสง่าและงดงามยิ่ง จนเป็นที่ยอมรับนับถือกันว่า พระพุทธปรางค์องค์นี้เป็นสัญลักษณ์ที่สำคัญอย่างหนึ่งของประเทศไทย

          การสร้างวัดในสมัยแรกนั้น สืบเนื่องมาจากการถวายที่ดินซึ่งเป็นป่าเป็นสวน ให้เป็นที่พักของพระภิกษุสงฆ์ และเพื่อสร้างเป็นอนุสรณ์แห่งพุทธศาสนา ด้วยการสร้างพระสถูปเจดีย์บรรจุพระบรมสารีริกธาตุ หรืออัฐิบุคคลสำคัญในพุทธศาสนา ต่อมา วัตถุประสงค์ของการสร้างวัดได้เน้นหนักไปในทางสร้างให้เป็นวัดประจำตระกูล สำหรับเป็นสถานที่บำเพ็ญกุศลและบรรจุอัฐิธาตุของคนในวงศ์ตระกูล หรือเป็นการสร้างเพื่อเป็นอนุสรณ์แห่งเหตุการณ์ หรือบุคคล ทั้งที่ยังมีชีวิตอยู่ หรือล่วงลับไปแล้ว และที่สำคัญ ส่วนใหญ่มักสร้างวัดด้วยความศรัทธาและความเชื่อเรื่องบุญเรื่องกรรม โดยถือว่าการสร้างวัดนั้นได้กุศลสูงยิ่ง

           ต่อมา วัดในพระพุทธศาสนาได้มีความสำคัญในด้านการปกครองและสังคมมากขึ้นตามลำดับ โดยทางด้านการปกครองก็ต้องอาศัยการอบรมสั่งสอนและชี้นำของพระภิกษุสงฆ์ และเป็นศูนย์กลางของชุมชนในการพบปะทำกิจกรรมร่วมกัน ตลอดจนเป็นผู้นำของชุมชนในเรื่องศิลปวิทยาต่างๆ รวมไปถึงการศึกษา และการสาธารณสุข ดังนั้น จึงถือว่าเป็นหน้าที่ของพระมหากษัตริย์ พระบรมวงศานุวงศ์ ข้าราชการพ่อค้าคหบดี ที่จะต้องสร้างหรือทะนุบำรุงวัดให้เจริญมั่นคง

           คตินิยมที่ว่า เมื่อพระเจ้าแผ่นดินพระองค์ใดเสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติแล้ว จะต้องสร้างวัดประจำรัชกาล ได้ปรากฏชัดเจนในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ ดังปรากฏชื่อวัดดังนี้
          วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม เป็นวัดประจำรัชกาลพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช
          วัดอรุณราชวราราม เป็นวัดประจำรัชกาลพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย
          วัดราชโอรสาราม เป็นวัดประจำรัชกาลพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว
          วัดราชประดิษฐ์สถิตมหาสีมาราม เป็นวัดประจำรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
          วัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม เป็นวัดประจำรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

          ส่วนในรัชกาลต่อมานั้น ไม่พบหลักฐานชัดเจนว่า ทรงถือว่าวัดใดเป็นวัดประจำรัชกาลยิ่งไปกว่านั้น มีพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงแถลงไว้อย่างชัดเจนว่ามีพระราชดำริว่าพระอารามหลวงในกรุงรัตนโกสินทร์มีจำนวนมากแล้ว ต้องเป็นพระราชภาระในการอุปถัมภ์บำรุงมิใช่น้อย และพระอารามต่างๆ นั้นก็ทำหน้าที่ให้การศึกษาแก่เยาวชนอยู่แล้ว จึงทรงสร้างโรงเรียนมหาดเล็กหลวงเพื่อเป็นอนุสาวรีย์แทนการสร้างวัดประจำรัชกาล ซึ่งต่อมาพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงรวมโรงเรียนราชวิทย์วิทยาลัยเข้ากับโรงเรียนมหาดเล็กหลวงเป็นโรงเรียนวชิราวุธวิทยาลัย สำหรับในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว เนื่องด้วยฐานะทางเศรษฐกิจของประเทศตกต่ำ จึงมิได้ทรงสร้างพระอารามหลวงขึ้นใหม่ แต่ทรงอุทิศพระราชทรัพย์ซ่อมแซมวัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามเป็นงานใหญ่ ส่วนในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดลก็เป็นช่วงระยะเวลาสั้นๆ จึงมิได้มีพระราชดำริเกี่ยวกับเรื่องนี้แต่ประการใด ดังนั้น จึงขอกล่าวถึงวัดประจำรัชกาลที่ ๑ ถึงรัชกาลที่ ๕ ตามสมควรดังนี้

           เมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชทรงสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์เป็นราชธานีแล้ว จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาวัดโพธาราม ซึ่งสร้างมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา ขึ้นเป็นพระอารามหลวงสำคัญสำหรับพระนคร โดยทรงสร้างพระอุโบสถ พระวิหารพระระเบียง และพระมหาเจดีย์ ขึ้นอย่างใหญ่โตวิจิตรงดงาม โปรดให้อัญเชิญพระพุทธรูปโบราณขนาดหน้าตัก ๕ ศอกเศษ จากวัดคูหาสวรรค์กรุงธนบุรี มาประดิษฐานเป็นพระประธานในพระอุโบสถ ถวายพระนามว่า “พระพุทธเทวปฏิมากร” ซึ่งต่อมาได้อัญเชิญพระบรมอัฐิของพระองค์มาบรรจุไว้ที่ฐานชุกชีพระประธานองค์นี้ด้วย และโปรดให้อัญเชิญพระพุทธรูปจากวัดร้างตามหัวเมืองต่าง ๆ มาปฏิสังขรณ์ และนำมาประดิษฐานไว้ในพระวิหารและพระระเบียงเป็นจำนวนถึง ๑,๒๔๘ องค์ นอกจากนั้น ยังได้โปรดให้จารึกตำรายา และสร้างรูปฤๅษีดัดตนแก้โรคต่างๆ ไว้ในศาลารายเป็นวิทยาทาน และพระราชทานนามวัดนี้ว่า “วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาวาส” ซึ่งพระบาทสมเด็จพรจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดให้แก้สร้อยนามพระอารามเป็น “วิมลมังคลาราม”

           ต่อมา ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว พระองค์ได้ทรงบูรณะปฏิสังขรณ์พระอารามนี้เป็นงานใหญ่ โดยโปรดให้รื้อพระอุโบสถเดิมลง แล้วสร้างใหม่ให้ใหญ่กว่าเดิม ทรงขยายเขตวัดออกไป แล้วสร้างพระพุทธไสยาสน์พร้อมทั้งพระวิหาร สร้างพระมหาเจดีย์อีก ๒ องค์ ขนาบ ๒ ข้างพระมหาเจดีย์เดิม รื้อกุฏิสงฆ์ที่เป็นไม้สร้างเป็นตึกแทน พร้อมทั้งโปรดให้จารึกสรรพตำราต่างๆ รวม ๘ หมวดบนแผ่นหินอ่อนติดไว้ตามศาลาราย นับว่าเป็นสถานศึกษาเปิดของประชาชนแห่งแรกของประเทศไทย

          พระมหากษัตริย์ในรัชกาลต่อๆ มาได้ทรงอุปถัมภ์ทะนุบำรุงพระอารามแห่งนี้ตลอดมา โดยเฉพาะพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงสร้างพระมหาเจดีย์ขึ้นเป็นองค์ที่ ๔ และมีพระราชกระแสรับสั่งว่า พระมหากษัตริย์รัชกาลที่ ๑ ถึงรัชกาลที่ ๔ ได้ทันทอดพระเนตรเห็นกันจึงสร้างพระมหาเจดีย์อุทิศพระราชกุศลสำหรับแต่ละรัชกาล รัชกาลต่อไปจึงไม่ต้องทรงสร้างพระมหาเจดีย์เช่นนี้อีก

          วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามมีประวัติคู่กับกรุงรัตนโกสินทร์ และเต็มไปด้วยศิลปวัตถุศิลปสถานที่งดงามทรงคุณค่ายิ่ง นับเป็นสมบัติของชาติที่คนไทยจะต้องช่วยกันธำรงรักษาไว้
[กลับหัวข้อหลัก]

          วัดอรุณราชวรารามเป็นวัดโบราณตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา มีชื่อเดิมว่า วัดมะกอก และเปลี่ยนชื่อเป็น วัดแจ้ง ในสมัยกรุงธนบุรี เมื่อสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชได้ทรงสถาปนาพระราชวังขึ้นที่กรุงธนบุรี วัดแจ้งจึงกลายเป็นวัดอยู่ในเขตพระราชวัง ทำให้ไม่มีพระสงฆ์พำนักอยู่ในวัด ครั้นถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ทรงสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์เป็นราชธานีถาวร โปรดให้รื้อกำแพงกรุงธนบุรี เอาอิฐมาสมทบสร้างกำแพงเมืองใหม่ วัดแจ้งก็กลับกลายเป็นวัดนอกพระราชวังเช่นเดิม โปรดให้นิมนต์พระราชาคณะมาครองวัด และโปรดให้พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย เมื่อครั้งยังดำรงพระอิสริยยศเป็นสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงอิศรสุนทร เสด็จฯ มาประทับที่พระราชวังเดิมและทรงมอบหน้าที่ให้ดูแลอุปถัมภ์วัดแจ้ง จึงทรงเริ่มบูรณะปฏิสังขรณ์ใหม่ทั้งพระอาราม แต่ยังไม่ทันแล้วเสร็จ รัชกาลที่ ๑ เสด็จสวรรคตก่อน

          ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ได้ทรงบูรณะวัดแจ้งต่อจากเดิม มีการก่อสร้างพระอุโบสถ พระวิหาร พระระเบียงรอบพระอุโบสถ ทรงหล่อพระประธานในพระอุโบสถขึ้นใหม่ โดยทรงปั้นหุ่นพระพักตร์พระประธานด้วยฝีพระหัตถ์ พระราชทานนามวัดขึ้นใหม่ว่า “วัดอรุณราชราราม” และมีพระราชดำริที่จะทรงสร้างพระพุทธปรางค์ขนาดใหญ่สวมทับพระปรางค์องค์เดิม ซึ่งสูงเพียง ๘ วา ได้ทรงออกแบบพระพุทธปรางค์องค์ใหม่จนแล้วเสร็จพอลงมือขุดวางฐานรากไม่นานก็เสด็จสวรรคต พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวได้สนองพระคุณสมเด็จพระบรมชนกนาถ โดยทรงก่อสร้างพระพุทธปรางค์ต่อจนสำเร็จ สูงถึง ๑ เส้น ๑๓ วาเศษ ประดับด้วยเครื่องถ้วยดินเผาเคลือบน้ำยา มีพระปรางค์ทิศ ๔ องค์เป็นบริวารมีความงดงามยิ่งจนกลายเป็นสัญลักษณ์อย่างหนึ่งของชาติไทย

          ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระองค์ได้ทรงสร้างและบูรณะสิ่งต่างๆ ในวัดเพิ่มเติม ทรงอัญเชิญ พระบรมอัฐิพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย มาประดิษฐานที่พระพุทธอาสน์พระประธานในพระอุโบสถ และพระราชทานนามวัดใหม่ว่า “วัดอรุณราชวราราม”

          ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เกิดเพลิงไหม้พระอุโบสถ ต้องปฏิสังขรณ์เป็นการใหญ่เหมือนกับสร้างใหม่ทั้งหมดและโปรดไห้บูรณะวัดทั้งพระอารามโดยเฉพาะพระพุทธปรางค์ ซึ่งมีพระราชดำรัสว่าพระปรางค์องค์นี้เป็นที่ระลึกสำหรับชาติ และในรัชกาลต่อๆ มา ก็โปรดให้ดูแลรักษาพระอารามมาโดยตลอดวัดอรุณราชวรารามจึงมีความสำคัญคู่กับประเทศมาจนถึงปัจจุบัน
[กลับหัวข้อหลัก]

          เมื่อพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวยังทรงดำรงพระอิสริยยศเป็น พระเจ้าลูกยาเธอกรมหมื่นเจษฎาบดินทร์ ทรงเป็นแม่ทัพคุมกองทัพไปป้องกันข้าศึกพม่าที่จะยกทัพมาทางด่านพระเจดีย์สามองค์ ได้ทรงกระทำพิธีเบิกโขลนทวารตามตำราพิชัยสงคราม ที่วัดจอมทองริมคลองด่าน ทรงอธิษฐานขอให้ราชการทัพครั้งนี้ประสบความสำเร็จ และเสด็จกลับมาโดยสวัสดิภาพ ปรากฏว่าพม่าไม่ได้ยกทัพมาจึงมีพระบรมราชโองการให้เลิกทัพกลับมา

          เมื่อเสด็จกลับถึงพระนครแล้ว จึงทรงเริ่มปฏิสังขรณ์วัดจอมทองใหม่ทั้งวัด โดยเสด็จมาควบคุมการก่อสร้างด้วยพระองค์เอง เสร็จแล้วจึงน้อมเกล้าฯ ถวายเป็นพระอารามหลวงพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยได้พระราชทานนามว่า “วัดราชโอรส” เพราะเป็นวัดที่พระราชโอรสทรงสถาปนา

          ด้วยเหตุที่พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงมีความสัมพันธ์ทางการค้าสำเภากับจีนมาก ทำให้ทรงนิยมศิลปะแบบจีน และเพราะการปฏิสังขรณ์วัดนี้เป็นการส่วนพระองค์ จึงทรงใช้ศิลปกรรมแบบจีนมาผสมผสานกับศิลปกรรมแบบไทยตามพระราชหฤทัยได้อย่างงดงามลงตัว และเป็นต้นแบบของการสร้างวัดในรัชกาล ทั้งของหลวงและของขุนนางพ่อค้าคหบดีอีกหลายวัด จนถือว่าเป็นศิลปกรรมแบบรัชกาลที่ ๓

          พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้อัญเชิญพระบรมราชสรีรางคารพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว มาประดิษฐานไว้ ณ ฐานชุกชีพระประธานในพระอุโบสถ พร้อมทั้งแผ่นพระปรมาภิไธยและแผ่นศิลาจารึกดวงพระบรมราชสมภพ จึงถือว่าวัดนี้เป็นวัดประจำรัชกาลที่ ๓
[กลับหัวข้อหลัก]

พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระบรมราชโองการให้สถาปนาวัดราชประดิษฐ์ เพื่อให้เป็นไปตามโบราณราชประเพณี ที่นิยมกันว่าราชธานีนั้นจะต้องประกอบไปด้วยวัดสำคัญ ๓ วัดคือ วัดมหาธาตุ วัดราชบูรณะ และวัดราชประดิษฐ์ นอกจากนั้น ยังมีพระราชดำริที่จะอุทิศพระอารามนี้แก่พระสงฆ์ฝ่ายธรรมยุติกนิกายโดยเฉพาะ เพื่อประโยชน์ในการที่เจ้านายและข้าราชการฝ่ายหน้าฝ่ายใน สามารถทำบุญให้ทานตามคติฝ่ายธรรมยุติกนิกายได้สะดวก เพราะวัดนี้อยู่ใกล้พระบรมมหาราชวัง

แม้ว่าวัดนี้จะมีเนื้อที่เพียง ๒ ไร่ ๓ งานเศษแต่ก็ประกอบไปด้วยศิลปกรรมที่ประณีตงดงามในพระอุโบสถมีภาพจิตรกรรมฝาผนังเรื่องพระราชพิธีสิบสองเดือนฝีมือช่างสมัยรัชกาลที่ ๕ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดให้จำลองรูปพระพุทธสิหิงค์ ขนาดหน้าตัก ๑ ศอก ๖ นิ้ว มาประดิษฐานบนบุษบก ๓ ยอด เหนือฐานชุกชี เป็นพระประธานในพระอุโบสถพระราชทานนามว่า “พระพุทธสิหังคปฏิมากร” ซึ่งต่อมาพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดให้แบ่งพระบรมอัฐิพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มาประดิษฐานไว้ที่ฐานพระพุทธรูปองค์นี้ นอกจากนั้นพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดให้สร้างหอพระจอมเป็นพระปรางค์ยอดพรหมพักตร์บนลานไพทีด้านตะวันตกของพระอุโบสถ ไว้เป็นที่ประดิษฐานพระบรมรูปพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงยืนเต็มพระองค์ ขนาดเท่าพระองค์จริง
[กลับหัวข้อหลัก]

          เมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติในปีพุทธศักราช ๒๔๑๑ ปีถัดมาก็ทรงก่อพระฤกษ์สร้างวัดราชบพิธ เมื่อวันที่ ๒๒ มกราคมพุทธศักราช ๒๔๑๒ เป็นวัดประจำรัชกาลตามโบราณราชประเพณี
          วัดนี้ได้วางแผนผังการก่อสร้างเช่นเดียวกับวัดในสมัยกรุงศรีอยุธยา คือ มีพระมหาเจดีย์เป็นหลักของวัด สร้างพระอุโบสถอยู่ด้านหน้าและพระวิหารอยู่ด้านหลังพระมหาเจดีย์ ชักพระระเบียง ล้อมพระมหาเจดีย์เป็นวงกลมโดยมีวิหารทิศทำหน้าที่เป็นประตูอยู่กึ่งกลางพระระเบียงด้านทิศตะวันออก และทิศตะวันตกทั้งหมดอยู่บนพื้นไพทีมีกำแพงแก้วล้อมรอบผิวผนังของสิ่งก่อสร้างทุกอย่าง ตั้งแต่กำแพงแก้วพระอุโบสถ พระวิหาร พระวิหารทิศ พระระเบียงและพระมหาเจดีย์ ประดับด้วยกระเบื้องเคลือบเบญจรงค์ ซึ่งเขียนตัวอย่างลายไปสั่งทำจากประเทศจีน จึงเรียกกันว่า “วัดเบญจรงค์” ซึ่งไม่มีวัดใดจะงดงามเสมอเหมือน

          ศิลปกรรมที่งดงามเป็นพิเศษของวัดนี้คือบานประตู และบานหน้าต่างพระอุโบสถ เป็นบานไม้ประดับมุก เป็นลายเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ๕ ตระกูลเรียงลงมาตามลำดับคือ นพรัตนราชวราภรณ์ มหาจักรีบรมราชวงศ์ ปฐมจุลจอมเกล้าประถมาภรณ์ช้างเผือก และประถมาภรณ์มงกุฎไทย เป็นงานประดับมุกฝีมือวิเศษสุดของช่างสมัยรัชกาลที่ ๕ การตกแต่งภายในพระอุโบสถก็เป็นศิลปะแบบยุโรปผสมไทย คือ ส่วนเพดาน เสา และลวดลายประดับ ฝา ผนัง ลักษณะคล้ายพระที่นั่งห้องหนึ่งในพระราชวังแวร์ซายส์ประเทศฝรั่งเศส มีพระพุทธอังคีรสเป็นพระประธานโนพระอุโบสถ พระบาทสมเด็จพระจอม เกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสร้างพระพุทธรูปองค์นี้ เพื่อจะนำไปประดิษฐานที่พระปฐมเจดีย์ แต่พระองค์เสด็จสวรรคตก่อน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงทรงพระราชอุทิศทองรูปพรรณเนื้อแปดที่เคยใช้ประดับพระองค์เมื่อยังทรงพระเยาว์ น้ำหนักรวม ๑๘๐ บาท มากะไหล่พระพุทธอังคีรส ดังนั้น พระประธานองค์นี้จึงงามอร่ามตาสมพระนามที่แปลว่า พระผู้มีรัศมีแผ่ซ่านจากพระวรกาย

          ที่พุทธบัลลังก์พระประธาน มีพระบรมอัฐิพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่พระจ้าลูกเธอในพระองค์ได้รับพระราชทานในงานพระเมรุมาศและทรงเก็บรักษาไว้ ต่อมาได้อัญเชิญมาประดิษฐานไว้ ณ ที่นี้ และที่ฐานชุกชีหินอ่อนมีพระบรมราชสรีรางคารพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินี ประดิษฐานอยู่ด้วย

          นอกจากนั้น ยังมีสุสานหลวงเป็นที่บรรจุพระอัฐิ พระสรีรางคาร อังคารพระบรมวงศานุวงศ์เจ้าจอมมารดา และสมาชิกโนราชสกุล ที่สืบจากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยสร้างอนุสรณ์สถานเป็นศิลปะทั้งแบบไทย แบบขอม และแบบยุโรป ซึ่งมีความงดงามหลากรูปแบบควรแก่การศึกษาอยู่ด้วย

          การสถาปนาวัดประจำรัชกาลที่มีหลักฐานเป็นทางราชการก็มีเพียง ๕ วัด ดังกล่าว แต่ตามความเข้าใจของบุคคลทั่วไปได้ถือว่า วัดบวรนิเวศวิหารเป็นวัดประจำรัชกาลพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เพราะเมื่อทรงพระผนวชที่วัดพระศรีรัตนศาสดารามแล้ว ได้เสด็จมาประทับที่วัดบวรนิเวศวิหาร และพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวได้อัญเชิญพระบรมราชสรีรางคารมาบรรจุที่ใต้บัลลังก์พระพุทธชินสีห์ในพระอุโบสถต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวได้ทรงปฏิสังขรณ์วัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามเป็นงานใหญ่ และต่อมาได้อัญเชิญพระบรมราชสรีรางคารของพระองค์ท่าน มาบรรจุที่ฐานชุกชีพระพุทธอังคีรสโนพระอุโบสถ จึงทำให้เข้าใจกันว่า วัดนี้เป็นวัดประจำรัชกาลที่ ๗ ส่วนพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดลได้เสด็จเสวยสิริราชสมบัติในระยะเวลาอันสั้นเมื่อเสด็จสวรรคตแล้ว ได้อัญเชิญพระบรมราชสรีรางคารมาบรรจุไว้ที่ผ้าทิพย์ด้านหน้าพุทธบัลลังก์พระศรีศากยมุนี ในพระวิหารหลวงวัดสุทัศนเทพวราราม จึงเป็นที่เข้าใจกันว่า ได้ถวายเป็นวัดประจำรัชกาลที่ ๘

          อนึ่ง มีความเข้าใจสับสนในเรื่องวัดประจำรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวว่าเป็นวัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม ทั้งนี้เพราะเป็นวัดที่โปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาขึ้นอย่างใหญ่โตวิจิตรงดงามมาก นอกจากนั้น ยังได้ทรงแสดงพระราชประสงค์ว่า เมื่อเสด็จสวรรคตแล้ว ให้อัญเชิญพระบรมราชสรีรางคารมาประดิษฐานไว้ภายใต้พุทธบัลลังก์พระพุทธชินราช ซึ่งเป็นพระประธานในพระอุโบสถ แต่ตามพระบรมราชโองการสร้างวัดราชบพิธสถิตมหาสีมาราม ก็ระบุไว้อย่างชัดเจนว่าเป็นการสร้างวัดประจำรัชกาลตามโบราณราชประเพณี

          ราชประเพณีการสร้างวัดประจำรัชกาล จึงเป็นการยืนยันว่า พระมหากษัตริยาธิราชเจ้าทุกพระองค์ทรงเป็นเอกอัครศาสนูปถัมภก สมดังพระราชปณิธานของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ที่ว่า

                 “ตั้งใจจะอุปถัมภก
                  ยอยกพระพุทธศาสนา
                  จะป้องกันขอบขัณฑสีมา
                  รักษาประชาชนแลมนตรี”
[กลับหัวข้อหลัก]



	สนุก!ความรู้ > ห้องสมุดความรู้ > สารานุกรม > สารานุกรมไทย ฉบับกาญจนาภิเษก > วัดประจำรัชกาล