การซื้ออ้อยของโรงงานน้ำตาลในประเทศไทยแบ่งออกเป็น  ๒ ประเภท คือ ซื้อโดยอาศัยน้ำหนักอย่างเดียว  เรียกว่าซื้อตามน้ำหนัก กับซื้อโดยอาศัยน้ำหนักและความหวาน เรียกว่า ซื้อตามคุณภาพ

           ก. การซื้อตามน้ำหนัก  วิธีนี้กำหนดราคาตายตัวตามน้ำหนักซึ่งคิดเป็นตัน ส่วนราคาจะเป็นเท่าใดนั้นก็แล้วแต่จะตกลงกันเป็นปีๆ ไป ระหว่างชาวไร่และโรงงานโดยมีรัฐบาลเป็นตัวกลางหรือเป็นผู้ชี้ขาด  ในรอบ ๓ ปีที่ผ่านมาได้ตกลงราคาตันละ ๓๐๐ บาท  วิธีนี้นับว่าสะดวกดี แต่ไม่เป็นธรรม ตามทฤษฎีการซื้อขายวิธีนี้ไม่ว่าอ้อยจะมีคุณภาพหรือความหวานเท่าใดก็จะต้องได้ราคาเท่ากัน  แต่ในทางปฏิบัติชาวไร่มักจะถูกโรงงานบางโรงตัดราคาอ้อยถึงตันละ ๑๐-๒๐ บาท  โดยไม่มีหลักเกณฑ์ที่แน่นอนแต่อย่างใด  สาเหตุที่โรงงานมักจะยกเป็นข้ออ้างในการตัดราคาอ้อยมีหลายประการ  เช่น  อ้อยอ่อน  อ้อยยอดยาว  อ้อยสกปรก  อ้อยไหม้ไฟหรืออ้อยค้างหลายวัน เป็นต้น  การซื้อขายวิธีนี้ชาวไร่ตกเป็นฝ่ายเสียเปรียบเสมอ  เพราะอ้อยที่โรงงานถือว่ามีคุณภาพต่ำจะถูกตัดราคา แต่มิได้เพิ่มราคาให้สำหรับอ้อยที่มีคุณภาพสูง  โรงงานส่วนใหญ่ในประเทศไทย ๓๘ โรงในจำนวน ๔๓  โรงที่เปิดทำการในปี  ๒๕๒๐-๒๑ซื้ออ้อยโดยวิธีนี้  แต่ก็เป็นที่น่ายินดีว่าทางราชการมีโครงการที่จะเปลี่ยนจากการซื้อตามน้ำหนักไปเป็นการซื้อตามคุณภาพทั้งประเทศภายในเร็วๆ นี้
[กลับหัวข้อหลัก]

          ข. ซื้อตามคุณภาพ    การซื้อขายอ้อยถ้าจะกล่าวให้ตรงกับความเป็นจริงก็คือ   การซื้อขายน้ำตาลที่มีอยู่ในอ้อยนั้นนั่นเอง  ดังนั้นอ้อยที่มีน้ำตาลมากกว่าก็ควรจะได้ราคาสูงกว่า ในทางกลับกันอ้อยที่มีน้ำตาลน้อยว่าก็ควรจะได้ราคาต่ำกว่า   ดังนี้เป็นต้น   จึงนับว่าวิธีการซื้อตามคุณภาพเป็นธรรมทั้งแก่ชาวไร่และโรงงาน
          ในฤดูหีบปี  พ.ศ. ๒๕๒๐-๒๑ จากโรงงานที่เปิดทำการทั้งหมด ๔๓ โรงมีเพียง ๕ โรงเท่านั้นที่ซื้ออ้อยตามคุณภาพ ในจำนวนนี้เป็นของรัฐวิสาหกิจเสีย  ๔ โรง  คือ โรงงานน้ำตาลไทยลำปาง  โรงงานน้ำตาลไทยอุตรดิตถ์  โรงงานน้ำตาลสุพรรณบุรีและโรงงงานน้ำตาลชลบุรี  ส่วนอีกโรงหนึ่ง คือ โรงงานน้ำตาลมหาคุณ  ซึ่งเป็นของเอกชนตั้งอยู่ที่จังหวัดสิงห์บุรี
          การซื้ออ้อยตามคุณภาพโดยทั่วไปมีหลายระบบ  แต่ประเทศไทยใช้ระบบ ซีซีเอส (C.C.S.)ซึ่งเป็นระบบของประเทศออสเตรเลีย ซีซีเอส ย่อมาจากคำเต็มว่า  Commercial Cane Sugar หมายถึง "ปริมาณของน้ำตาลซูโครสที่มีอยู่ในอ้อยจำนวนหนึ่ง ซึ่งสามารถสกัดออกมาได้ในรูปของน้ำตาลทรายขาวบริสุทธิ์  โดยโรงงานที่มีมาตรฐานสมมุติซึ่งสูงมาก" ดังนั้น  ซีซีเอส  จึงเป็นค่า  "ตามทฤษฎี"  เท่านั้นทั้งนี้เพราะไม่สามารถที่จะหาโรงงานที่มีประสิทธิภาพร้อยละ ๑๐๐ ได้นั่นเอง เพื่อให้เข้าใจง่าย  ซีซีเอส หมายถึงค่าร้อยละของน้ำตาลซูโครส  ที่ผลิตได้จากอ้อยจำนวนหนึ่งเช่นอ้อยที่มี ซี ซี เอส ๑๐ หนัก ๑ ตัน (๑,๐๐๐ กิโลกรัม)  จะสามารถให้น้ำตาลซูโครสได้สูงสุด  ๑๐๐ กิโลกรัม ในทำนองเดียวกันอ้อยที่มี  ซีซีเอส  ๙และ  ๑๑ หนัก ๑ ตันเท่ากัน จะให้น้ำตาลซูโครสสูงสุด ๙๐ และ ๑๑๐ กิโลกรัม ตามลำดับ ในการหาค่า  ซีซีเอส นั้น  จะต้องทราบค่า วิเคราะห์ทางคุณภาพ  ๓ อย่างของอ้อย คือ
         ๑.  ค่าบริกซ์ ^*๑(Brix) ในน้ำอ้อยจากลูกหีบแรก
         ๒. ค่าโพล ^*๒(Pol) ในน้ำอ้อยจากลูกหีบแรก
         ๓. ค่าร้อยละของชานอ้อยหรือไฟเบอร์(Fiber) ในอ้อยนั้น

         จากนั้น ก็นำค่าที่ได้มาคำนวณหา ซีซีเอสต่อไปตามลำดับดังนี้
         ก. หาค่าบริกซ์ในอ้อยจากการวิเคราะห์ทางคุณภาพอ้อย  ตามข้อ (๑) นั้นได้ค่าบริกซ์ในน้ำอ้อย  ซึ่งจะต้องเปลี่ยนเป็นค่าบริกซ์ในอ้อย จากสูตร 
         
         ข. หาค่าโพลในอ้อยค่าโพลที่ได้จากการวิเคราะห์คุณภาพอ้อยเป็นค่าโพลในน้ำอ้อย  ต้องเปลี่ยนเป็น ค่าโพลในอ้อย จากสูตร
           โพลในอ้อย = โพลในน้ำอ้อย x ๑๐๐-(ไฟเบอร์+๕)
                                                                ๑๐๐

         ค. หาค่าสิ่งเจือปนในอ้อย จากสูตรสิ่งเจือปนในอ้อย = บริกซ์ในอ้อย - โพลในอ้อย
         ง. หาค่า ซีซีเอส จากสูตร
         
หรืออาจจะใช้ค่าที่ได้จากการวิเคราะห์ทาง คุณภาพของอ้อยตามที่กล่าวข้างบนมาคำนวณ ซีซีเอส โดยตรง จากสูตร
         
          การซื้ออ้อยตาม ซีซีเอส นี้ ราคาต่อตันของอ้อยจะผันแปรไปตามค่า ซีซีเอส  ของอ้อยโดยทั่วไป  โรงงานกำหนด  ซีซีเอส  ๑๐ เป็นมาตรฐาน ส่วนราคานั้นเป็นไปตามความตกลงที่ได้กล่าวแล้วในเรื่องการซื้ออ้อยตามน้ำหนัก  เช่น ถ้าตกลงราคาอ้อยตันละ ๓๐๐ บาท โรงงานจะจ่ายราคาอ้อยที่มี  ซีซีเอส ๑๐ ตันละ ๓๐๐ บาท เท่ากับที่ซื้อตามน้ำหนัก และเมื่อ ซีซีเอส เพิ่มขึ้นหรือลดลง  ราคาต่อตันของอ้อยก็จะเพิ่มขึ้นหรื้อลดลงตามส่วน การกำหนดราคาแต่ละหน่วยของ ซีซีเอส ที่สูงหรือต่ำกว่มาตรฐานนั้น ทางโรงงานเป็นผู้กำหนด เท่าที่ปรากฏเมื่อ ซีซีเอส สูงหรือต่ำกว่ามาตรฐาน ๑ หน่วยเช่น ซีซีเอส ๑๑ หรือ ๙ ราคาอ้อยก็จะสูงขึ้นหรือต่ำลงตันละ ๑๐-๒๐ บาท ดังนี้เป็นต้น

* ๑ บริกซ์ หมายถึงค่าร้อยละโดยน้ำหนักของของแข็งที่ละลายน้ำ (น้ำตาลและสิ่งเจือปน) ที่มีอยู่ในอ้อยนั้น
* ๒ โพล (pol หรือ polarization) เป็นค่าร้อยละโดยน้ำหนักโดยประมาณ แต่ใกล้เคียงของน้ำตาลซูโครสที่วัดด้วยโพลาริมิเตอร์ (polarimeter)

[กลับหัวข้อหลัก]