พระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ ๒๐๐ ปี โดย นายทองต่อ กล้วยไม้ ณ อยุธยา           เมื่อวันที่ ๖ เมษายน  พุทธศกราช  ๒๓๒๕  บรรดาเสนามาตย์ราษฎรทั้งปวงได้อัญเชิญให้พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกทรงระงับดับทุกข์เข็ญ  เสด็จขึ้นผ่านพิภพปกครองสยามราชอาณาจักร  เถลิงถวัลยราชสมบัติประดิษฐานมหาจักรีบรมราชวงศ์  ทรงสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์  ขึ้นเป็นราชธานีถาวรแทนพระนครศรีอยุธยา  ทรงต่อสู้อริราชศัตรูดำรงไว้ซึ่งอิสราธิปไตยของบ้านเมือง  และทะนุบำรุงอาณาประชาราษฎร์สมณชีพราหมณ์ให้อยู่เย็นเป็นสุขสืบมา           ดังนั้น เมื่อใกล้จะถึงวันที่ ๖ เมษายน พุทธศกราช ๒๕๒๕ ซึ่งกรุงรัตนโกสินทร์จะมีอายุบรรจบครบ ๒๐๐ ปี  พลเอก  เปรม  ติณสูลานนท์นายกรัฐมนตรี  ได้กราบบังคมทูลพระกรุณาทราบฝ่าละอองธุลีพระบาทว่า ในปีพุทธศักราช  ๒๕๒๕  กรุงรัตนโกสินทร์จะมีอายุได้ ๒๐๐ ปี นับเป็นมหามงคลสมัยแสดงถึงความมั่นคงของบ้านเมืองได้ผ่านพ้นภัยพิบัติต่างๆ  มาโดยสวัสดี  มีความร่มเย็นเป็นสุขด้วยพระบารมีของพระผู้สถาปนากรุงรัตนโกสินทร์ และด้วยพระปรีชาสามารถของสมเด็จพระมหากษัตริยาธิราชเจ้า ผู้สืบราชสันติวงศ์ทุกรัชกาลโดยลำดับ รัฐบาลและปวงชนชาวไทยจึงมีความปีติยินดี พร้อมกันแสดงความกตเวทิตาคุณ สำนึกในพระมหากรุณาธิคุณต่อพระมหากษัตริย์ในพระบรมราชจักรีวงศ์ และบรรพชนไทยที่จรรโลงชาติให้มีความรุ่งเรืองสันติสุขสืบมาตราบเท่าทุกวันนี้           จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ  ให้กำหนดการในส่วนที่จะทรงบำเพ็ญพระราชกุศลพระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์และฉลองวัดพระศรีรัตนศาสดาราม โดยอนุโลมตามราชประเพณีที่มีมาแล้วในรัชกาลก่อน ทั้งให้สอดคล้องพอเหมาะพอควรแก่กาลสมัยในปัจจุบัน ดังรายการต่อไปนี้                 ๑.  การพระราชกุศลทักษิณานุปทาน                 ๒.  การพระราชพิธีบวงสรวงสมเด็จพระบูรพมหากษัตริยาธิราชเจ้า                 ๓.  การบำเพ็ญพระราชกุศลฉลองวัดพระศรีรัตนศาสดาราม                 ๔.  วันที่ระลึกมหาจักรีบรมราชวงศ์                 ๕.  พระราชพิธีบวงสรวงพระสยามเทวาธิราช                 ๖.  พระราชพิธีสมโภชหลักเมือง           นอกจากนั้น รัฐบาลยังได้จัดงานมหามงคลสโมสรสันนิบาต ณ ทำเนียบรัฐบาล ทั้งยังมีพิธีและงานสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ ๒๐๐ ปี  อื่นๆ ที่ส่วนราชการและภาคเอกชนได้จัดทำ ซึ่งขอบรรยายเฉพาะรายการที่สำคัญโดยสรุปต่อไป

พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช กระบวนหยุหยาตราชลมารคเนื่องในพระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ ๒๐๐ ปี [ดูภาพทั้งหมดในเรื่องนี้]

หัวข้อ

• การบำเพ็ญพระราชกุศลทักษิณานุปทาน
• การพระราชพิธีบวงสรวงสมเด็จพระบูรพมหากษัตริยาธิราชเจ้า
• การบำเพ็ญพระราชกุศลฉลองวัดพระศรีรัตนศาสดาราม
• วันที่ระลึกมหาจักรีบรมราชวงศ์
• พระราชพิธีบวงสรวงพระสยามเทวาธิราช
• พระราชพิธีสมโภชหลักเมือง

การพระราชพิธีบวงสรวงสมเด็จพระบูรพมหากษัตริยาธิราชเจ้า           พระราชพิธีบวงสรวงสมเด็จพระบูรพมหากษัตริยาธิราชเจ้า ณ  ท้องสนามหลวง วันที่ ๕ เมษายน พุทธศักราช ๒๕๒๕           นอกจากการบำเพ็ญพระราชกุศลทางพุทธศาสนาถวายสมเด็จพระบูรพมหากษัตริยาธิราชเจ้าแล้ว ยังมีการบวงสรวงเป็นการบำเพ็ญกุศลตามลัทธิพราหมณ์ซึ่งเป็นโบราณราชประเพณีวันที่ ๕ เมษายน พุทธศกราช ๒๕๒๕ เวลา ๐๘.๐๐ น.พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว  และสมเด็จพระนางเจ้าฯ  พระบรมราชินีนาถ ได้เสด็จพระราชดำเนินโดยกระบวนพยุหยาตราชลมารคจากท่าวาสุกรีไปยังท่าราชวรดิฐ เช่นเดียวกับที่มีกระบวนพยุหยาตราชลมารคในพระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ ๑๕๐ ปี  พุทธศักราช  ๒๔๗๕  โดยจัดเรือพระที่นั่งอนันตนาคราชทอดบัลลังก์บุษบกเป็นเรือนำ เชิญพระชัย  (หลังช้าง ) ของพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกเมื่อกระบวนพยุหยาตรา ถึงท่าราชวรดิฐแล้วเสด็จพระราชดำเนินสู่พระบรมมหาราชวัง และจัดกระบวนพระราชอิสริยยศน้อยแห่พระชัย (หลังช้าง) ไปยังพลับพลาท้องสนามหลวง           เวลา  ๑๐.๓๐  น. พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว  และสมเด็จพระนางเจ้าฯ  พระบรมราชินีนาก  เสด็จพระราชดำเนินไปยังพลับพลาท้องสนามหลวง พระบรมวงศานุวงศ์  คณะองคมนตรี ทูตานุทูต ข้าราชการ ทหาร พลเรือน สมาชิกรัฐสภา ลูกเสือ นักเรียน และทวยราษฎร์ทุกหมู่เหล่า เฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท เสด็จออกพระที่นั่งชุมสาย นายกรัฐมนตรีกราบบังคมทูลพระกรุณาทราบฝ่าละอองธุลีพระบาท ถึงความพร้อมใจของรัฐบาลและปวงชนชาวไทย ที่ได้เฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก  ทรงเป็นมหาราช  และถวายชัยมงคลแล้วมีพระราชดำรัสตอบ จากนั้นเสด็จพระราชดำเนินไปยังมณฑลพิธีบวงสรวง  ทรงแปรพระพักตร์สู่วัดพระศรีรัตนศาสดาราม และปราสาทพระเทพบิตร  ในพระบรมมหาราชวังทรงจุดธูปเทียนเครื่องราชสักการะบวงสรวงสมเด็จพระบูรพมหากษัตริยาธิราชเจ้า นายภาวาส บุนนาค รองราชเลขาธิการ  อ่านราชาภิสดุดีเป็นการประกาศพระราชพิธีบวงสรวง [กลับหัวข้อหลัก]

พระราชพิธีอัญเชิญพระชัย (หลังช้าง) ขึ้นประดิษฐานบนราชรถ แห่ด้วยกระบวนพระราชอิสริยยศน้อยไปยังพลับพลาท้องสนามหลวง [ดูภาพทั้งหมดในเรื่องนี้]

การบำเพ็ญพระราชกุศลฉลองวัดพระศรีรัตนศาสดาราม           วัดพระศรีรัตนศาสดารามเป็นวัดสำคัญคู่กรุงรัตนโกสินทร์  และเป็นที่ประดิษูฐานพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร  การฉลองพระนครทุกครั้งสมเด็จพระมหากษัตรยาธิราชเจ้าพร้อมด้วยพสกนิกร  ได้ร่วมกันบูรณปฏิสังขรณ์เป็นการใหญ่ทั่วพระอาราม  ในพระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์  ๒๐๐  ปีนี้  ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ  ให้  สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี  ทรงเป็นแม่กองบูรณปฏิสังขรณ์ตามคำกราบบังคมทูลขอของรัฐบาล  การบูรณะได้เริ่มดำเนินการตั้งแต่  พุทธศักราช  ๒๕๒๐ และเสร็จสิ้นในพุทธศักราช  ๒๕๒๕  นั้น จึงมีพระราชพิธียกช่อฟ้าพระอุโบสถ  และฉลองวัดพระศรีรัตนศาสดาราม  ในวันที่ ๕  เมษายน  พุทธศักราช๒๕๒๕  และเลี้ยงพระสงฆ์ที่เจริญพระพุทธมนต์ในวันก่อน เมื่อวันที่  ๖  เมษายน  เสร็จแล้วพระครูพราหมณ์และศิลปินกรมศิลปากรอ่านฉันท์สดุดีพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากรประกอบซอสามสาย  เจ้าพนักงานตั้งบายศรีแก้ว ทอง เงินพราหมณ์เบิกแว่น โหรหลวง พระราชวงศ์  และข้าราชการรับแว่น เวียนเทียนพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร [กลับหัวข้อหลัก]

[ดูภาพทั้งหมดในเรื่องนี้]

วันที่ระลึกมหาจักรีบรมราชวงศ์           วันที่ระลึกมหาจักรีบรมราชวงศ์ ถวายบังคมพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช วันที่ ๖ เมษายน พุทธศักราช ๒๕๒๕ เวลา  ๑๖.๓๐ น. พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระนางเจ้าฯ  พระบรมราชินีนาถเสด็จพระราชดำเนินไปยังชานชาลาเชิงสะพานพระพุทธยอดฟ้า ถวายพุ่มดอกไม้ และทรงจุดธูปเทียนเครื่องราชสักการะพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชแล้วเสด็จพระราชดำเนินสู่พลับพลาพิธี  ทรงศีลและทรงจุดธูปเทียนเครื่องราชสักการะถวายเครื่องบวงสรวง ณ พระที่นั่งชุมสาย  หน้าพระบรมราชานุสาวรีย์  รองราชเลขาธิการอ่านอาศิรวาทปฐมราชสดุดี  พระสงฆ์ในมณฑลพิธีกับพระสงฆ์๒๐๙  รูป  สี่มุมป้อมกำแพงพระบรมมหาราชวังและพระสงฆ์ทั่วราชอาณาจักร ลงอุโบสถเจริญชัยมงคลคาถา วัดในพระพุทธศาสนาและศาสนาอื่นทั่วราชอาณาจักร ย่ำฆ้องกลองระฆังขึ้นพร้อมกัน ๓ ลา [กลับหัวข้อหลัก]

[ดูภาพทั้งหมดในเรื่องนี้]

พระราชพิธีบวงสรวงพระสยามเทวาธิราช           พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระราชดำริว่า สยามรัฐราชอาญาจักรนี้ต้องประสบเหตุการณ์อันร้ายแรง  เกือบจะเป็นอันตรายถึงเสียอิสรภาพหลายครั้งหลายหน  แต่ก็กลับคลี่คลายให้รอดพ้นมาได้เห็นเป็นอัศจรรย์  เชื่อว่าจะต้องมีมหิทธิเทพคอยคุ้มครองป้องกันอยู่เนื่องนิจจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ประดิษฐ์หล่อรูปเทพยดาอันทรงขนานนามว่า  “พระสยามเทวาธิราช” ขึ้นไว้สำหรับทรงสักการะ และโปรดให้ถวายเครื่องสังเวยเป็นประจำมาตลอดรัชกาลสมเด็จพระมหากษัตริยาธิราชเจ้าในรัชกาลต่อๆ  มา ก็ทรงปฏิบัติบูชาและสังเวยบวงสรวงเป็นราชประเพณี เพื่อความพิพัฒน์สวัสดีของบ้านเมือง  ดังนั้นในวโรกาสพระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ ๒๐๐ ปี  พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เชิญพระสยามเทวาธิราชจากวิมานในพระที่นั่งไพศาลทักษิณ  มาประดิษฐานที่บุษบกมุขเด็จพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท  และมีพระราชพิธีบวงสรวงเมื่อวันที่ ๗  เมษายน พุทธศักราช  ๒๕๒๕  โดยมีรองราชเลขาธิการ เป็นผู้อ่านพระบรมราชโองการประกาศบูชาบวงสรวงพระสยามเทวาธิราช  ทั้งนี้มีพระมหากรุณาพระราชดำริว่าประชาชนชาวไทยไม่เคยมีโอกาสสักการะบูชาพระสยามเทวาธิราชเฉพาะพระพักตร์ จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ  ให้เชิญพระสยามเทวาธิราชมาประดิษฐานที่บุษบกพระที่นั่งดุสิตมหาปราสาททุกวัน จนถึงวันที่ ๒๑ เมษายน ศกเดียวกันเพื่อให้มหาชนชาวไทยได้เข้ามาเคารพสักการะ [กลับหัวข้อหลัก]

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จฯ ทรงประกอบพระราชพิธีบวงสรวงพระสยามเทวาธิราช ณ พระที่นั่งดุสิตมหาปราสาท ในพระบรมมหาราชวัง [ดูภาพทั้งหมดในเรื่องนี้]

พระราชพิธีสมโภชหลักเมือง           เมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชโปรดให้สถาปนากรุงรัตนโกสินทร์เป็นราชธานีแล้ว  โปรดเกล้าฯ  ให้ตั้งการพระราชพิธียกเสาหลักเมืองตามโบราณราชประเพณี เพื่อเป็นนิมิตหมายหลักชัยสำคัญสำหรับพระนคร   เมื่อวันที่ ๒๑ เมษายน พุทธศักราช  ๒๓๒๕  ดังนั้น รัฐบาลจึงได้บูรณะศาลหลักเมืองใหม่ให้ใหญ่สง่างาม และขอพระราชทานอัญเชิญเสด็จพระราชดำเนินไปทรงบำเพ็ญพระราชกุศลบวงสรวงพระเทพารักษ์ ณ ศาลหลักเมือง เพื่อเป็นสิริสวัสดิ์พิพัฒนมงคลแก่พระมหานครรัตนโกสินทร์ตามโบราณราชประเพณี  ในวันที่ ๒๑ เมษายน พุทธศักราช ๒๕๒๕           นอกจากพระราชพิธีต่างๆ  ในงานพระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ ๒๐๐ ปี  ดังกล่าวแล้ว รัฐบาลได้จัดงานมหามงคลสโมสรสันนิบาต ณ ทำเนียบรัฐบาล  เมื่อวันที่ ๙  เมษายน พุทธศักราช  ๒๕๒๕  เวลา ๑๙.๐๐  น. เพื่อแสดงออกถึงความจงรักภักดีต่อเบื้องพระยุคลบาทในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และแสดงออกถึงความชื่นชมยินดี ที่พระบรมราชจักรีวงศ์ได้สถิตสถาพรมาเป็นเวลา ๒๐๐ ปี  ยั่งยืนนานยิ่งกว่าพระบรมราชวงศ์อื่นใดที่เสด็จขึ้นผ่านพิภพปกครองราชอาญาจักรไทยมาแล้วในอดีต โดยขอพระราชทานเสด็จพระราชดำเนินพร้อมด้วยพระบรมวงศานุวงศ์ เป็นงานที่ยิ่งใหญ่ วิจิตรงดงามยิ่งกว่างานใดๆ  ที่เคยจัดมา ณ ทำเนียบรัฐบาล           พระราชพิธีสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ ๒๐๐ ปี จึงผ่านพ้นไปอย่างน่าประทับใจยิ่ง เป็นการยืนยันถึง ความจงรักภักดี และรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของสมเด็จพระมหากษัตริยาธิราชเจ้าแห่งพระบรมราชจักรีวงศ์ ที่เต็มเปี่ยมในหัวใจของปวงชนชาวไทย [กลับหัวข้อหลัก]

[ดูภาพทั้งหมดในเรื่องนี้]

บรรณานุกรม • นายทองต่อ กล้วยไม้ ณ อยุธยา [กลับหัวข้อหลัก]