สนุก! ค้นหาตรวจหวยข่าว อีเมล์ หาเพื่อนคิวคิว ฟังเพลง คลาสสิฟายด์ ริงโทน เล่นเกมส์ ดูทั้งหมด »
 
  เว็บไซต์    สารบัญเว็บไทย    หางาน   วิดีโอ    เพลง    ข่าว     ความรู้    ถามตอบ    ไฟล์ข้อมูล  
 
 
หาแบบละเอียด
ช่วยเหลือ


สนุก!ความรู้ > ห้องสมุดความรู้ > สารานุกรม > สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มที่ 4 > ขบวนการแอคทีฟ ทรานสปอร์ต ภายในเซลล์อวัยวะขับถ่าย
ขบวนการแอคทีฟ ทรานสปอร์ต ภายในเซลล์อวัยวะขับถ่าย  
 

 
สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มที่ 4
 
ขบวนการแอคทีฟ ทรานสปอร์ต ภายในเซลล์อวัยวะขับถ่าย โดย ม.ร.ว.พุฒิพงศ์ วรวุฒิ

          ได้กล่าวมาแล้วว่าร่างกายของสัตว์จะมีชีวิตอยู่ได้อย่างปกติเมื่อความดันออสโมซิสของของเหลวภายนอกเซลล์กับภายในเซลล์ใกล้เคียงกัน  แต่เซลล์ที่มีชีวิตลักษณะพิเศษอยู่อย่างหนึ่ง   คือ  มีส่วนประกอบของสารภายในเซลล์ และภายนอกเซลล์บางอย่างแตกต่างกันมาก  นักวิทยาศาสตร์พบว่าเซลล์มีชีวิตทั้งของสัตว์และพืชสามารถสะสมเกลือแร่บางอย่างในปริมาณที่สูงมากกว่าที่พบอยู่ในของเหลวรอบๆ   เซลล์มาก   และก็มีเกลือแร่บางอย่างพบอยู่ในเซลล์น้อยกว่าภายนอกเซลล์มากด้วย โดยเฉพาะอย่างยิ่งภายในเซลล์ที่มีชีวิต  ทั้งของพืชและสัตว์จะมี  Na+ ต่ำกว่าของเหลวรอบๆ และมี K+ สูงกว่าของเหลวภายนอกเซลล์   และจะเป็นอยู่เช่นนี้เรื่อยไปตราบเท่าที่เซลล์ยังมีชีวิตและทำงานได้เป็นปกติ
         
การที่เซลล์มีชีวิตรักษาคุณสมบัตินี้ไว้ได้เพราะมี  แอคทีฟ  ทรานสปอร์ต นำพลังงานเคมี  ATP ที่สะสมไว้จากการหายใจระดับเซลล์มาให้เซลล์สะสม K+ และขับ Na+ ออกไปภายนอกเซลล์  เซลล์ที่ทำหน้าที่ขับถ่ายหรือควบคุมระดับความดันออสโมซิส จะทำหน้าที่ได้ดีกว่าเซลล์อื่น เพราะเซลล์พวกนี้มีลักษณะพิเศษช่วยทำให้ทำหน้าที่ควบคุมส่วนประกอบของของเหลวทั้งภายในและภายนอกเซลล์ของสัตว์ได้ด้วย จากการตรวจดูลักษณะของเซลล์ที่ทำหน้าที่ขับถ่ายและควบคุมระดับความดันออสโมซิส ด้วยกล้องจุลทรรศน์ชนิดอิเล็กตรอนพบว่าภายในโซโตปลาสซึมมีลักษณะคล้ายๆ  กัน   คือ  เต็มไปด้วยเอ็นโดปลาสมิคเรคติคิวลัมแบบเรียบ  (smoothendoplasmic  recticulum) และไมโตคอนเดรียมากกว่าเซลล์มีชีวิตอื่นๆ   นอกจากนี้ยังพบว่าเยื้อหุ้มเซลล์ด้านในมีลักษณะยื่นลึกเข้าไปในไซโตปลาสซึม  คุณลักษณะเหล่านี้ช่วยให้เซลล์ทำหน้าที่ขับถ่ายและควบคุมระดับความดันออสโมซิสได้อย่างมีประสิทธิภาพสูง
         
เรายังมีความรู้เรื่องกลไกที่เกิดขึ้นกับแอคทีฟ  ทรานสปอร์ตของ Na+  และ K+น้อยมาก  แต่ก็มีผู้อธิบายไว้อย่างง่ายๆ ว่ามีสารประกอบที่บริเวณเยื่อหุ้มเซลล์เป็นตัวคอยรับเอา  K+  เข้าสู่เซลล์   และขับ Na+ ออกจากเซลล์  สมมติว่าสารประกอบนั้นคือ  X ทำหน้าที่เป็นสารซึ่งพร้อมจะจับ K+  จากภายนอกเซลล์แล้วนำไปปล่อยไว้ที่ผิวด้านในของเยื่อหุ้มเซลล์ในสภาพของ KX  ทันทีทันใดที่โมเลกุลของ  KX  สัมผัสกับผิวของเยื่อหุ้มเซลล์ด้านในก็จะแตกตัวออกแล้วปล่อย K+ เข้าไปในเซลล์  ส่วน X ที่อยู่ทางผิวด้านในจะถูกATP  ช่วยเปลี่ยนเป็นสาร  Y ที่มีความสามารถในการจับ Na+ จากภายในเซลล์ได้ดีกว่า K+เกิดเป็นสาร Na Y ซึ่งเมื่อมีความเข้มข้นมากเพิ่มขึ้นก็จะแพร่ไปสู่ผิวนอกของเซลล์และแตกตัวปล่อย   Na+  ออกสู่ของเหลวที่อาบอยู่รอบๆ เซลล์ และในทันทีที่ Na+ แตกตัว โมเลกุลY ก็จะถูกเปลี่ยนกลับไปเป็น X ตามเดิมและพร้อมที่จะดูด K+ จากภายนอกเซลล์กลับเข้ามาได้อีก
          
จากการศึกษาต่อมเกลือ (salt  gland) ของนกทะเลบางชนิด  นักวิทยาศาสตร์พบว่ามีสารพวกฟอสโฟไลปิด   โดยเฉพาะอย่างยิ่ง  คือ  กรดฟอสฟาติดิก (phosphatidic  acid) ในปริมาณที่สูงมากอยู่ที่บริเวณผิวของเยื่อหุ้มเซลล์   สารนี้มีคุณสมบัติในการรวมตัวกับ    Na+   ได้ดีกว่า  K+ สันนิษฐานกันว่าเมื่อต่อมนี้กำจัดเกลือออกมาจากที่นกกินปลาทะเลเข้าไป กรดฟอสฟาติดิกน่าจะเป็นสาร Y ตามโครงแบบที่แสดงข้างบนคอยทำหน้าที่จับ Na+  จากภายในเซลล์มาปล่อยออกสู่ภายนอก  และกำจัดออกมาจากต่อมเกลือในรูปของไดโซเดียมฟอสเฟต (disodium  phosphate) ส่วนไดกลีเซอไรด์ (diglyceride)  ที่เกิดขึ้นก็ยังคงอยู่ที่ผิวเซลล์   อาจทำหน้าที่เป็นสาร X  ดูดเอา K+ ไอออนกลับเข้าไปปล่อยภายในเซลล์และก็จะถูก ATP เปลี่ยนให้กลับเป็นกรดฟอสฟาติดิก (Y) และดึงเอา Na+ กลับออกมาได้อีก
          จุดไข่ปลาเป็นการแสดงเปรียบเทียบกับแบบที่แสดงการดูดเอา K+ เข้าสู่เซลล์ซึ่งยังไม่เป็นที่ทราบแน่ว่าจะเกิดขึ้นภายในเซลล์ของต่อมเกลือของนกทะเล  แต่ก็สามารถพบได้ในเซลล์ที่มีชีวิตอื่นๆ
           สำหรับขบวนการแอคทีฟ  ทรานสปอร์ต  ที่เกิดขึ้นภายในเซลล์ขับถ่ายชนิดอื่น  รวมทั้งที่เกิดขึ้นกับเซลล์ทุกเซลล์ที่มีชีวิต  จะมีกลไกเหมือนกับแบบที่แสดงในภาพเช่นกัน
                                                                                                                                                   
                                                 (ดูเพิ่มเติมเรื่อง การหายใจ)



เปรียบเทียบเมตาโบลิซึมของไนโตเจนในคนและอูฐ

[ดูภาพทั้งหมดในเรื่องนี้]

บรรณานุกรม
• ม.ร.ว. พุฒิพงศ์ วรวุฒิ

[กลับหัวข้อหลัก]
 

บทความอื่น ๆ ของสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ  
 
บทความอื่น ของสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มที่ 4 สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มอื่น
กลไกของการขจัดของเสียที่เป็นของเหลว
การจัดแบ่งประเภทของเมฆและรายละเอียดย่อๆ
การต่างประเทศต้นสมัยรัตนโกสินทร์ (รัชกาลที่ ๑ - รัชกาลที่ ๓)
การต่างประเทศสมัยรัชกาลที่ ๔ (พ.ศ. ๒๓๙๔ - ๒๔๑๑)
การเรืองแสงของสิ่งมีชีวิต
เครื่องอาณัติสัญญาณและโทรคมนาคม
รถโดยสาร
รถบรรทุกสินค้า
ลมบกและลมทะเล
ศาสนาสิกข์
สารานุกรมไทย ฉบับกาญจนาภิเษก
สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มที่ 2
สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มที่ 8
สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มที่ 11
สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มที่ 20
สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มที่ 21
สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มที่ 23
สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มที่ 26
สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มที่ 28
สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มที่ 30
   

ผู้สนับสนุน
สนใจลงโฆษณา คลิก!

สนุก!ความรู้ > ห้องสมุดความรู้ > สารานุกรม > สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชนฯ เล่มที่ 4 > ขบวนการแอคทีฟ ทรานสปอร์ต ภายในเซลล์อวัยวะขับถ่าย