เป็นที่ทราบกันดีแล้วว่า  ปุ๋ย คือ อาหารของพืช  เช่น ข้าว พื้นที่นาที่ใช้ปลูกข้าวติดต่อกันมาเป็นเวลานาน  จนแร่ธาตุต่าง ๆ ที่เป็นอาหารของต้นข้าวถูกดึงดูดเอาไปสร้างเป็นต้นและเมล็ดข้าวหมดลง  ทำให้แร่ธาตุเหล่านี้ขาดแคลนไปจากพื้นนาข้าวที่ปลูกในระยะหลังจึงให้ผลิตผลต่ำ  ดังนั้น ชาวนาจำเป็นต้องใช้ปุ๋ยใส่ลงไปในนาข้าวในปัจจุบัน เพื่อจะได้ผลิตผลสูงและมีรายได้มากยิ่งขึ้นจนพอกับความต้องการของครอบครัว  จากสถิติพบว่าในปี  พ.ศ. ๒๕๐๔  ประเทศไทยมีพื้นที่ทำนาปีประมาณ ๓๘  ล้านไร่ ได้ผลิตผลประมาณ ๘ ล้านตัน เฉลี่ยแล้วชาวนาได้ผลิตผล ๒๓๑ กิโลกรัม  หรือประมาณ  ๒๓  ถัง/ไร่  ต่อมาในปี พ.ศ. ๒๕๒๗  พื้นที่ทำนาของประเทศได้เพิ่มขึ้นเป็น ๕๘ ล้านไร่  ได้ผลิตผลทั้งหมด ๑๙ ล้านตัน เฉลี่ยแล้วชาวนาได้ผลิตผล ๓๒๖ กิโลกรัม หรือ ๓๒-๓๓ ถัง/ไร่ จะเห็นได้ว่าผลิตผลที่ได้เพิ่มขึ้นจาก  ๘  ล้านตัน เป็น ๑๙ ล้านตันนั้น เพราะได้มีพื้นที่นาเพิ่มมากขึ้น  และผลิตผลเฉลี่ยต่อเนื้อที่หนึ่งไร่นั้นได้เพิ่มขึ้นด้วย แต่เมื่อเทียบกับผลิตผลเฉลี่ยของประเทศญี่ปุ่นแล้ว  ผลิตผลของข้าวใน ประเทศไทยต่ำมากเหลือเกิน ทั้งนี้เป็นเพราะสาเหตุหลายประการ ดังนี้

          ดินนาส่วนใหญ่ของประเทศไทยขาดแร่ธาตุอาหารพวกไนโตรเจน ฟอสฟอรัสและโพแทสเซียม ซึ่งเป็นแร่ธาตุที่ต้นข้าวต้องการเป็นจำนวนมากสำหรับการเจริญเติบโต  และจากรายงานผลการวิเคราะห์ทางเคมีของดินนาของกรมวิชาการเกษตร พบว่า ดินนาส่วนใหญ่ของทุกภาคมีปฏิกิริยาของดินเป็นกรด คือ มี pH  ประมาณ ๔.๖-๕.๕
          ดินนาในภาคเหนือ เป็นดินเหนียว หรือดินทรายปนดินเหนียว แม้จะมีความสมบูรณ์ของดินดีกว่าภาคอื่น ๆ  แต่มีปริมาณอินทรียวัตถุและแร่ธาตุอาหารค่อนข้างต่ำ คือ มีปริมาณอินทรียวัตถุประมาณ  ๑-๒ เปอร์เซ็นต์ มีธาตุฟอสฟอรัสประมาณ  ๑๐ ppm. และมีธาตุโพแทสเซียมประมาณ ๘๐ ppm. ส่วนดินนาในภาคกลางเป็นดินเหนียว มีความอุดมสมบูรณ์ของดินเป็นรองจากภาคเหนือ  และมีปริมาณอินทรียวัตถุและแร่ธาตุอาหารต่ำกว่าเล็กน้อย  แต่ดีกว่าภาคตะวันออกเฉียงเหนือและภาคใต้
[กลับหัวข้อหลัก]

          เมื่อเปรียบเทียบกับดินสำหรับปลูกพืชชนิดอื่นทั่วไป  ดินนามีปริมาณแร่ธาตุอาหารต่ำที่สุด และเมื่อได้มีการปลูกข้าวติดต่อกันเป็นเวลาหลายร้อยปี ก็ยิ่งทำให้ปริมาณแร่ธาตุอาหารพืชในดินนาเกิดขาดแคลนมากยิ่งขึ้น  เพราะต้นข้าวดูดเอาไปสร้างต้น  ใบและเมล็ดทุก ๆ ปี จากการวิเคราะห์ต้นข้าวพันธุ์นางมล  S-4 ซึ่งปลูกในพื้นที่นา ๑ ไร่ ได้ผลิตผลข้าวเปลือก ๕๗๖ กิโลกรัม ซึ่งประกอบด้วยธาตุไนโตรเจน ๖.๘๔ กิโลกรัม  ธาตุฟอสฟอรัส ๓.๕ กิโลกรัม และธาตุโพแทสเซียม ๒.๑๕ กิโลกรัม เมื่อเทียบจำนวนแร่ธาตุดังกล่าวนี้กลับไปเป็นปริมาณของปุ๋ย จะได้เป็นปุ๋ยแอมโมเนียมซัลเฟต (ให้ธาตุไนโตรเจน) จำนวน ๓๔ กิโลกรัม  ปุ๋ยซูเพอร์ฟอสเฟต (ให้ธาตุฟอสฟอรัส) จำนวน ๑๗  กิโลกรัม  และปุ๋ยโพแทส (ให้ธาตุโพแทสเซียม) จำนวน ๓.๕ กิโลกรัม ส่วนแร่ธาตุที่เอาไปสร้างเป็นต้นและฟางข้าวนั้นยังไม่ได้คำนวณ อย่างไรก็ตาม  นี่ก็เป็นสิ่งที่ยืนยันให้ทราบว่า ต้นข้าวได้ดูดเอาแร่ธาตุจากดินนาขึ้นไปสร้างเมล็ดข้าวจริง และจะทำให้ดินนั้นเสื่อม ปลูกข้าวได้ผลิตผลต่ำ ถ้าดินนานั้นไม่ได้รับปุ๋ยเพิ่มเติม
          ด้วยเหตุนี้ชาวนาจึงจำเป็นต้องใส่ปุ๋ยทุกครั้งที่ปลูกข้าว เพื่อให้ได้ผลิตผลสูง แต่การใส่ปุ๋ยเพื่อให้ได้ผลิตผลสูง ชาวนาจะต้องเลือกใช้พันธุ์ข้าวปลูกที่ถูกต้องด้วย เพราะข้าวบางพันธุ์ที่มีต้นสูง เมื่อได้รับปุ๋ยมากต้นของมันจะล้มและไม่ให้ผลิตผลสูง จึงทำให้ชาวนาขาดทุนจากการใส่ปุ๋ย และข้าวบางพันธุ์ที่มีต้นเตี้ยเมื่อได้รับปุ๋ยมากขึ้นก็จะมีการเจริญเติบโต   และให้ผลิตผลสูงมากยิ่งขึ้นตามจำนวนปุ๋ยที่ใส่  การที่ต้นข้าวให้ผลิตผลเพิ่มขึ้นเมื่อใส่ปุ๋ย  เรียกว่า การตอบสนองของพันธุ์ข้าวต่อปุ๋ย  พันธุ์ข้าวที่ตอบสนองต่อปุ๋ยสูงจะมีต้นสูงประมาณ ๑๐๐-๑๑๐ เซนติเมตร ใบสีเขียวแก่และตรงไม่โค้งงอ ขนาดของใบก็ไม่กว้างและยาวเกินไป  แตกกอมาก  สำหรับการใช้ปุ๋ยนั้นจะแตกต่างกันไปตามสภาพของดินนาของแต่ละภาค    ดินที่ขาดแร่ธาตุอาหารมาก ก็จะต้องใส่ปุ๋ยมากกว่าดินที่ไม่ขาดแร่ธาตุอาหารนั้น
[กลับหัวข้อหลัก]