การเลือกที่  พื้นที่ที่จะใช้ปลูกมันสำปะหลังต้องเป็นที่ดอน น้ำไม่ขัง และดินมีการระบายน้ำดีถ้าเป็นที่ลุ่มระบายน้ำไม่ดี  จะทำให้หัวมันสำปะหลังเน่าปลูกไม่ได้ผลผลิต  แต่ถ้าเป็นที่น้ำท่วมไม่ถึงมันสำปะหลังสามารถขึ้นได้  ดินที่มีความอุดมสมบูรณ์ต่ำปลูกพืชไร่อื่นไม่ได้ผล ก็ใช้ปลูกมันสำปะหลังได้แต่จะปลูกให้ได้ผลผลิตสูงนั้น  ต้องเป็นที่ที่มีความอุดมสมบูรณ์สูง  ดินที่เหมาะสมควรเป็นดินร่วนเพราะสะดวกต่อการเก็บเกี่ยว
          ฤดูปลูก  ในบ้านเราสามารถปลูกได้ตลอดปีหลังเก็บเกี่ยวแล้ว การปลูกทำได้โดยไถที่เตรียมไว้พอฝนตกก็พรวนดินแล้วปลูกได้ทันที ความชื้นจะพอให้มันสำปะหลังงอก แม้จะมีฝนเพียงครั้งเดียวกสิกรในจังหวัดชลบุรี ระยอง และนครราชสีมาปลูกมันสำปะหลังกันตลอดปี ส่วนจังหวัดอื่นๆ ปลูกมากในเดือนเมษายนและพฤษภาคม   ตามผลการทดลองของกรมวิชาการเกษตร  พบว่าปลูกมันสำปะหลังในเดือนมิถุนายนถึงกรกฎาคม จะให้ผลผลิตสูง
          การเตรียมดินและการปลูก  ควรไถก่อนปลูก๒-๓ ครั้ง และให้ลึกไม่น้อยกว่า  ๘-๑๐ นิ้ว  เพื่อให้ดินร่วนซุยและปราศจากวัชพืช  ไม่จำเป็นต้องยกร่อง ส่วนที่ใช้ปลูก คือ ลำต้นมันสำปะหลังตัดเป็นท่อนยาวประมาณ ๒๕ เซนติเมตร เรียกว่าท่อนพันธุ์  การปลูกด้วยเมล็ดไม่เหมาะสำหรับการปลูกเป็นการค้า เพราะเมล็ดหายาก ส่วนมากใช้เฉพาะในการผสมพันธุ์เพื่อหาพันธุ์ใหม่
         ส่วนของท่อนพันธุ์ที่ใช้ปลูกควรเลือกจากต้นที่สมบูรณ์ เลือกใช้ท่อนพันธุ์จากส่วนกลางและส่วนของโคนลำต้น ควรเก็บต้นที่จะปลูกไว้ในที่ร่มและวางในลักษณะตั้ง จะเก็บได้นานกว่าการวางนอน
         ระยะปลูกใช้ระยะระหว่างแถว ๑ เมตร ระยะระหว่างต้นประมาณ ๐.๗-๑ เมตร   ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความอุดมสมบูรณ์ของดินด้วย  ถ้าดินมีความอุดมสมบูรณ์ต่ำก็ใช้ระยะระหว่างต้นแคบกว่านี้ได้  การปลูกควรตัดต้นมันสำปะหลังเป็นท่อนๆ ในวันที่ปลูกให้ได้ท่อนพันธุ์ยาวท่อนละประมาณ  ๒๕ เซนติเมตรวิธีปลูกใช้ท่อนพันธุ์ที่ตัดเป็นท่อนปักลงไปบนดินโดยการปักเอียงประมาณ ๔๕ องศา   วิธีนี้ทำได้สะดวกและได้ผลผลิตสูงกว่าการปลูกโดยขุดหลุมปลูกในแนวราบ   แต่ในขณะที่ดินมีความชื้นน้อยวิธีขุดหลุมปลูกในแนวราบแล้วกลบจะงอกได้ดีกว่าการปลูกโดยวิธีปักท่อนพันธุ์นี้ต้องปักเอาตาขึ้น การปลูกเอาตาลงดินผลผลิตจะต่ำ

          เนื่องจากวัชพืช เป็นสิ่งสำคัญที่จะทำให้ผลผลิตของมันสำปะหลังลดลง และระยะที่วัชพืชจะรบกวนมันสำปะหลังมากที่สุด คือระยะที่มันสำปะหลังยังเล็กอยู่อายุ ๑-๒ เดือนแรก  ดังนั้นหลังจากปลูกมันสำปะหลังแล้วประมาณ ๑ เดือนก็ต้องกำจัดวัชพืชเป็นครั้งแรก  การกำจัดวัชพืชมักใช้แรงงานสัตว์ เช่น โคหรือกระบือลากไถเข้าพรวนดินระหว่างแถว   ซึ่งกสิกรมักเรียกกันว่า  "แทงร่อง" ส่วนวัชพืชที่ยังเหลืออยู่ในแถวก็ใช้จอบถาก  หลังจากที่แทงร่องแล้ว  โคหรือกระบือตัวหนึ่งสามารถแทงร่องได้ประมาณ  วันละ ๑๐ ไร่   การใช้แรงงานสัตว์เข้าพรวนดินดังกล่าวช่วยให้การกำจัดวัชพืชทำได้รวดเร็วยิ่งขึ้น  โดยทั่วไปกสิกรมักจะกำจัดวัชพืช ๒-๓ ครั้งซึ่งขึ้นอยู่กับปริมาณของวัชพืช  พอมันสำปะหลังโตคลุมพื้นที่แล้ว คือ อายุประมาณ ๔-๕ เดือนเป็นต้นไป  การกำจัดวัชพืชก็ไม่จำเป็นแล้ว
[กลับหัวข้อหลัก]

          การปลูกพืชติดต่อกันเป็นเวลานานและนำผลผลิตออกไปทุกปีนั้น พืชจะดึงเอาปุ๋ยออกไปจากดิน ถ้าไม่มีการใส่ปุ๋ยบำรุงดิน ดินจะมีความอุดมสมบูรณ์ต่ำลง ทำให้ผลผลิตพืชต่ำลงด้วย ถึงแม้มันสำปะหลังจะเป็นพืช ซึ่งต้องการปุ๋ยไม่มากกว่าพืชไร่ชนิดอื่น แต่การปลูกมันสำปะหลังก็ต้องใส่ปุ๋ยบำรุงดินอยู่เสมอ เพื่อให้ความอุดมสมบูรณ์ของดินยังคงอยู่  การปลูกมันสำปะหลังจึงจะได้ผลผลิตสูงอยู่เสมอ
          ปุ๋ยวิทยาศาสตร์ที่ทางกรมวิชาการเกษตรแนะนำให้ใช้กับมันสำปะหลัง ได้แก่ปุ๋ยสูตร  ๘-๘- ๘ อัตรา ๑๐๐ กิโลกรัมต่อไร่ หรือปุ๋ยสูตร ๑๖-๑๖-๑๖ หรือ  ๑๕-๑๕-๑๕ อัตรา ๕๐ กิโลกรัมต่อไร่ วิธีใส่ปุ๋ยนั้นเริ่มใส่เมื่อมันสำปะหลังมีอายุ ๑ เดือน ใส่หลังจากที่กำจัดวัชพืชครั้งแรกแล้ว โดยใช้ปุ๋ยโรยเป็นแถวห่างจากโคนต้นประมาณ ๖ นิ้วแล้วพรวนดินกลบ
          การใส่ปุ๋ยอินทรียวัตถุ เช่น ปุ๋ยคอก ปุ๋ยหมักหรือปุ๋ยพืชสดนั้น จะช่วยให้ดินอุ้มน้ำและระบายน้ำและอากาศดีขึ้น แต่การใช้ปุ๋ยอินทรียวัตถุต้องใส่ปุ๋ยในอัตราสูง เช่น จำนวน  ๑ ตันต่อไร่หรือมากฃกว่านี้ เพราะปุ๋ยอินทรียวัตถุมีธาตุอาหารน้อย และต้องใส่ปุ๋ยก่อนปลูก  แล้วไถกลบลงไปในดิน
          ในดินที่มีความอุดมสมบูรณ์สูง  มันสำปะหลังอายุ  ๑ ปี จะได้ผลผลิตประมาณ ๔-๕ ตันต่อไร่ถ้าปลูกติดต่อกันหลายๆ ปีโดยไม่ใส่ปุ๋ยผลผลิตในปีหลังๆ จะลดลงเหลือประมาณ ๒ ตันต่อไร่  ดังนั้นเพื่อให้ได้ผลผลิตสูง ๔-๕ ตันต่อไร่อยู่เสมอจึงควรใส่ปุ๋ยทุกครั้งที่ปลูก  ดังคำขวัญของกรมวิชาการเกษตรที่ว่า "ปลูกมันใส่ปุ๋ยคุยได้ ผลผลิตมาก รายได้สูง ดินเสื่อมช้า"

[กลับหัวข้อหลัก]

          มันสำปะหลังที่ปลูกในประเทศไทยมีปัญหาเรื่องโรคและแมลงน้อยกว่าพืชไร่ชนิดอื่น แม้จะมีโรคและแมลงบางชนิดระบาดอยู่  แต่ไม่ทำความเสียหายอย่างรุนแรง ถึงกับทำให้ต้นมันสำปะหลังตายหรือไม่ได้ผลผลิต
          โรคของมันสำปะหลังที่พบทั่วไปในประเทศไทย ได้แก่
          ๑. โรคใบจุด  เกิดจากเชื้อรา  เซอร์คอสปอรา(Cercospora sp.) โรคนี้พบอยู่ทั่วไปในต้นมันสำปะหลังที่ปลูก อาการที่เกิด เกิดขึ้นที่ใบ ใบจะเป็นแผลจุดกลมๆ สีน้ำตาลกว้างประมาณ ๑ เซนติเมตรแต่ไม่ทำลายความเสียหายมากนักการป้องกันกำจัด เนื่องจากโรคนี้ไม่ทำความเสียหายมากทางเศรษฐกิจ กสิกรผู้ปลูกจึงไม่จำเป็นฃที่จะต้องใช้ยาออร์โทไซด์ (Orthocide) ฉีด ในปัจจุบัน พันธุ์ต้านทานโรคนี้ในประเทศไทยยังไม่มี
          ๒. โรคใบด่าง  (Mosaic) เป็นโรคที่เกิดจากเชื้อไวรัสที่ร้ายแรงระบาดอยู่ทั่วไปในทวีปแอฟริกา และในประเทศอินเดีย  ไม่พบระบาดในประเทศไทยอาการของโรคใบจะด่างหงิกงอ สังเคราะห์แสงได้น้อยลง ผลผลิตจะต่ำ ระบาดได้โดยการนำเอาท่อนพันธุ์จากต้นที่เป็นโรคไปปลูก   และระบาดได้โดยแมลงหวี่ขาว (White fly) เป็นพาหะ
          วิธีป้องกันกำจัดที่ได้ผล  คือ เวลาปลูกควรนำท่อนพันธุ์จากต้นไม่เป็นโรคไปปลูก เมื่อพบต้นที่ปรากฏอาการก็นำไปเผาไฟทิ้ง และใช้พันธุ์ที่ต้านทานปลูก

แมลงที่สำคัญ
         ไรแดง  (Red spider mite) พบระบาดอยู่ทั่วไปในประเทศไทย แต่ไม่ทำความเสียหายมากนักฃจะระบาดในระยะฤดูแล้งและอากาศร้อน  ไรแดงจะขยายพันธุ์อย่างรวดเร็ว แต่หลังจากฝนตก  ฝนจะชะเอาไรแดงไป  ไรแดงจะขยายพันธุ์ได้น้อยการระบาดจะหายไป  ถ้าระบาดมากใช้ยาเคลเทน (Kelthane) ฉีดได้ผลแมลงศัตรูชนิดอื่นๆ ก็มี เช่น เพลี้ยแป้งเพลี้ยหอย และปลวก แต่ทำความเสียหายให้มันสำปะหลังในบางท้องที่เท่านั้น
[กลับหัวข้อหลัก]

          รากมันสำปะหลังจะเริ่มพองเป็นหัวเมื่ออายุประมาณ ๒ เดือน และจะเจริญเติบโตเรื่อยไป โดยมีการสะสมแป้งมากขึ้น  เมื่อมันสำปะหลังมีอายุมากขึ้นผลผลิตก็จะสูงขึ้นตามไปด้วย  จากการทดลองพบว่าเมื่ออายุ ๖ เดือนให้ผลผลิต  ๑.๓ ตัน/ไร่ายุ ๑๒ เดือนให้ผลผลิตเพิ่มขึ้นเป็น ๔.๔ ตัน/ไร่และเมื่อมีอายุ ๑๘ เดือนให้ผลผลิตสูงถึง ๗ ตัน/ไร่ส่วนอัตราส่วนต่อร้อยของแป้งในหัวมันสำปะหลังไม่ค่อยเปลี่ยนแปลงมากนัก  รายละเอียดต่างๆ ดังแสดงในตารางที่ ๗

ตารางที่ ๗ แสดงผลผลิตและปริมาณแป้งสะสมในหัวมันสำปะหลังเมื่ออายุต่างกัน

อายุเก็บเกี่ยว (เดือน)	เปอร์เซ็นต์แป้ง	ปริมาณแป้ง (กก./ไร่)	ผลผลิต (กก./ไร่)	เปอร์เซ็นต์ผลผลิตเปรียบเทียบ กับอายุ ๑๒ เดือน
๖ ๘ ๑๐ ๑๒ ๑๔ ๑๖	๑๙.๖๗ ๒๗.๔๐ ๒๖.๓๙ ๒๓.๔๓ ๒๖.๖๖ ๒๗.๕๖	๒๕๑.๖ ๖๓๘.๐ ๗๕๖.๘ ๑,๐๒๐.๙ ๑,๑๗๐.๔ ๑,๗๑๒.๐	๑,๓๑๖ ๒,๓๔๐ ๒,๘๗๑ ๔,๓๗๕ ๔,๙๔๔ ๖,๒๑๑	๓๐.๐๘ ๕๓.๔๙ ๖๕.๒๒ ๑๐๐.๐๐ ๑๑๔.๑๕ ๑๔๑.๙๗

           โดยทั่วไปชาวไร่จะเก็บเกี่ยวหัวมันสำปะหลังเมื่ออายุ ๑๒ เดือน  บางครั้งกสิกรต้องการใช้เงินเร็ว  หรือเมื่อมันสำปะหลังมีราคาดีก็รีบเก็บเกี่ยวเมื่ออายุน้อยกว่า ๑๒ เดือน  แต่กสิกรที่มีฐานะดีหรือเมื่อมันสำปะหลังราคาถูก ก็อาจจะทิ้งไว้เก็บเกี่ยวเมื่ออายุมากขึ้น แต่หัวมันสำปะหลังที่อายุมากกว่า ๑๒ เดือน หัวมักใหญ่และแข็งไม่เป็นที่ต้องการของตลาด
          การถอนหัวมันสำปะหลัง  ทำได้โดยก่อนจะถอนใช้มีดตัดต้นออกเหลือตอทิ้งไว้สั้นๆ เพื่อใช้ดึงในที่ดินไม่แข็งก็ถอนได้ง่าย โดยใช้มือดึงขึ้นมาเลยถ้าดึงไม่ขึ้นหรือมีหัวตกค้างอยู่ในดินก็ต้องใช้จอบขุดเมื่อถอนหัวมันสำปะหลังแล้วก็ใช้มีดสับหัวมันสำปะหลังให้ขาดจากต้นรวบรวมหัวส่งไปจำหน่าย ไม่ควรปล่อยหัวมันสำปะหลังทิ้งไว้ในไร่หลายวันจะทำให้หัวมันสำปะหลังเสีย
[กลับหัวข้อหลัก]