หัวข้อ

• การแก้ปัญหาเฉพาะหน้า
• การพัฒนาต้องเป็นไปตามขั้นตอน
• การพึ่งตนเอง
• การส่งเสริมความรู้และเทคนิควิชาสมัยใหม่ที่เหมาะสม
• การอนุรักษ์และพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติ
• การส่งเสริมและปรับปรุงคุณภาพของสิ่งแวดล้อม

การพัฒนาต้องเป็นไปตามขั้นตอน           ตามลำดับความจำเป็นและประหยัด ทรงมุ่งเน้นการสร้างความเข้มแข็งให้แก่ชุมชนให้พึ่งตนเองได้ตามความเหมาะสมกับสถานภาพและสิ่งแวดล้อมเมื่อชุมชนเข้มแข็งแล้ว ก็จะออกมาสู่สังคมภายนอกได้อย่างสะดวก ในเรื่องนี้มีพระราชดำรัสว่า  “...การพัฒนาประเทศจำเป็นต้องทำตามลำดับขั้นต้องสร้างพื้นฐาน คือ ความพอมีพอกิน พอใช้ของประชาชนส่วนใหญ่เป็นเบื้องต้นก่อน โดยใช้วิธีการและอุปกรณ์ที่ประหยัด แต่ถูกต้องตามหลักวิชาการ เมื่อได้พื้นฐานที่มั่นคงพร้อมพอสมควร และปฏิบัติได้แล้ว จึงค่อยสร้างค่อยเสริมความเจริญ  และฐานะเศรษฐกิจขั้นที่สูงขึ้นโดยลำดับต่อไป... การช่วยเหลือสนับสนุนประชาชนในการประกอบอาชีพ และตั้งตัวให้มีความพอกินพอใช้ก่อนอื่นเป็นพื้นฐานนั้นเป็นสิ่งสำคัญยิ่งยวดเพราะผู้มีอาชีพและฐานะเพียงพอที่จะพึ่งตนเองย่อมสามารถสร้างความเจริญก้าวหน้าระดับที่สูงขึ้นต่อไปได้แน่นอน  ส่วนการถือหลักที่จะส่งเสริมความเจริญให้ค่อยเป็นไปตามลำดับด้วยความรอบคอบระมัดระวังและประหยัดนั้นก็เพื่อป้องกันความผิดพลาดล้มเหลว และเพื่อให้บรรลุผลสำเร็จได้แน่นอนบริบูรณ์...” [กลับหัวข้อหลัก]

อาคารสหกรณ์การเกษตรหุบกะพง จำกัด [ดูภาพทั้งหมดในเรื่องนี้]

การพึ่งตนเอง           ลำดับต่อไปของการพัฒนาคือ ให้ประชาชนสามารถพึ่งตนเองได้และอยู่ในสังคมได้ตามอัตภาพ พระราชดำรัสตอนหนึ่งเกี่ยวกับเรื่องนี้คือ  “...ในการช่วยเหลือแต่ละครั้งแต่ละกรณี จำเป็นที่เราจะต้องพิจารณาถึงความต้องการและความจำเป็นก่อน และต้องทำความเข้าใจกับผู้ที่จะช่วยให้เข้าใจด้วยว่า เขาอยู่ในฐานะอย่างไร  สมควรที่จะได้รับความช่วยเหลืออย่างไร  เพียงใด  อีกประการหนึ่งในการช่วยเหลือนั้นควรยึดหลักสำคัญว่า เราจะช่วยเขาเพื่อให้เขาสามารถช่วยตนเองได้ต่อไป...” โครงการพึ่งตนเองมีหลายโครงการ เช่น โครงการธนาคารข้าว โครงการธนาคารโค-กระบือ และโครงการจัดพัฒนาที่ดินตามพระราชประสงค์  “หุบกะพง”  อำเภอชะอำ จังหวัดเพชรบุรี เป็นต้น [กลับหัวข้อหลัก]

โครงการจัดพัฒนาที่ดินตามพระราชประสงค์ [ดูภาพทั้งหมดในเรื่องนี้]

การอนุรักษ์และพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติ           เนื่องจากในการพัฒนาประเทศที่ผ่านมาเน้นการพัฒนาเศรษฐกิจเป็นสำคัญ ใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติอย่างฟุ่มเฟือยโดยไม่อนุรักษ์ ปล่อยให้เกิดความเสื่อมโทรมพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวจึงทรงเห็นว่า จำเป็นต้องฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติให้มีผลโดยตรงต่อการพัฒนาการเกษตร และการพัฒนาประเทศในระยะยาว จึงมีพระราชดำริให้มีโครงการต่างๆ เพื่ออนุรักษ์พื้นที่ต้นน้ำลำธาร เช่น โครงการป่ารักน้ำ โครงการอนุรักษ์พันธุ์สัตว์ป่า โครงการพัฒนาที่ดิน โครงการอนุรักษ์ดินและน้ำ โครงการพัฒนาและรณรงค์การใช้หญ้าแฝก และโครงการอื่นๆ ที่มุ่งฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติ และส่งเสริมราษฎรให้รู้จักใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างประหยัดถูกต้องตามหลักวิชาการ และตระหนักในคุณค่าของการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ [กลับหัวข้อหลัก]

การอนุรักษ์และพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติในพื้นที่ชายฝั่ง [ดูภาพทั้งหมดในเรื่องนี้]

การส่งเสริมและปรับปรุงคุณภาพของสิ่งแวดล้อม           ผลจากการพัฒนาโครงสร้างทางเศรษฐกิจที่เปลี่ยนจากภาคเกษตรกรรมไปสู่ภาคอุตสาหกรรมในช่วงแรกของแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ ๖ พ.ศ. ๒๕๓๐-๒๕๓๔ คือการเปลี่ยนสังคมชนบทไปสู่สังคมเมืองมากขึ้น  ขณะเดียวกันก็เกิดความเสื่อมโทรมในสภาพแวดล้อม เกิดมลพิษโนอากาศและในน้ำ ทั้งแหล่งน้ำใต้ดินและบนดินเป็นผลเสียต่อสุขภาพและชีวิต พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวจึงมีพระราชดำริที่จะแก้ไขปัญหาอันเกิดแก่สภาพแวดล้อม จึงทรงศึกษาวิธีการแก้ไขอย่างประหยัดและถูกวิธี สามารถใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ให้เป็นประโยชน์ เช่น การใช้ผักตบชวาช่วยกรองความสกปรกในน้ำเสีย การใช้น้ำดีขับไล่น้ำเสีย การใช้กังหันน้ำชัยพัฒนาเพื่อบำบัดน้ำเสีย การกำจัดขยะอย่างถูกวิธีเป็นต้น [กลับหัวข้อหลัก]

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงส่งเสริมการปรับปรุงคุณภาพสิ่งแวดล้อม และทรงปล่อยปลาลงในแอ่งน้ำธรรมชาติ [ดูภาพทั้งหมดในเรื่องนี้]

บรรณานุกรม • นางสาวบุหลง ศรีกนก • นางสาวสมทรง แสงแก้ว • นายอุดม จะโนภาษ • ศาสตราจารย์พิเศษ คุณหญิงแม้นมาส ชวลิต [กลับหัวข้อหลัก]