นมเป็นอาหารธรรมชาติที่มีความสมบูรณ์ และมีคุณค่าทางโภชนาการสูง  อุดมด้วยธาตุอาหารครบทุกหมู่ คือ โปรตีน วิตามิน เกลือแร่ คาร์โบไฮเดรต และไขมัน  โดยเฉพาะอย่างยิ่ง น้ำตาลนมหรือแล็กโทส  (lactose) และโปรตีนที่เรียกว่า  เคซีน  (Casein) จะพบในธรรมชาติคือในนมหรือน้ำนมเท่านั้น   นมจึงมีความสำคัญอย่างยิ่งในการพัฒนาร่างกายและสมองของเด็กและเยาวชน
          นมมีส่วนประกอบดังนี้
          ๑. น้ำ เป็นสื่อกลางให้สารอาหารหลายชนิดละลาย ทำให้สะดวกในการบริโภค โดยเฉพาะเด็กอ่อนหรือทารกที่ยังไม่มีฟันเคี้ยวอาหาร
          ๒. ไขมัน ตามปกติเรียกไขมันจากน้ำนมว่า  มันเนย  เป็นส่วนประกอบที่สำคัญทางโภชนาการและเศรษฐกิจ ให้พลังงาน ตลอดจนสารอาหารและวิตามินเอ ดี อี และ เค นอกจากนี้ยังเป็นปัจจัยที่สำคัญใช้ในการกำหนดราคาซื้อขายน้ำนมดิบ เพราะสามารถนำไปใช้ในอุตสาหกรรมนมได้  นมให้ไขมันเพียงเล็กน้อย  เมื่อเทียบกับขนมปัง นมผงถั่วเหลือง หรือเนื้อ การดื่มนมจึงไม่ทำให้อ้วน
          ๓. โปรตีน ในน้ำนมเกือบทั้งหมดประกอบด้วยสารอาหารโปรตีนที่เรียกว่า เคซีน โกลบุลิน (globulin) อัลบูมิน (albumin) ในปริมาณค่อนข้างสูง และมีกรดอะมิโน (amino acid) อยู่ ๑๙ ชนิด ซึ่งมีประโยชน์ต่อการสร้างเนื้อเยื่อเลือด  และกระดูก  นอกจากนี้ยังมีเอนไซม์ชนิดต่างๆ อีกด้วย
          ๔. สารประกอบที่มีไนโตรเจน ตามปกตินมจะมีแร่ธาตุไนโตรเจนอยู่ประมาณร้อยละ ๐.๕
          ๕. แล็กโทส เมื่อถูกย่อยแล้วจะกลายเป็นกลูโคส (glucose) และกาแล็กโทส (galactose) น้ำตาลกาแล็กโทสนี้เป็นส่วนประกอบของซีรีโบรไซด์ (cerebroside) ซึ่งพบมากในเยื่อหุ้มสมองและเยื่อหุ้มประสาท ดังนั้นทารกและเด็กจึงมีความต้องการแล็กโทสเพื่อนำไปใช้ในการเจริญเติบโตของสมอง
          ๖. วิตามิน ในนมมีวิตามินเอ บี ๑ (ไท-อามีน-thaiamine) บี ๒ บีรวม  บี ๖ บี ๑๒ ซี ดีและดี ๓ ซึ่งช่วยป้องกันโรคลักปิดลักเปิด อัมพาต โรคผิวหนัง โรคลำไส้ โรคฟันผุ เป็นต้น
          ๗. แร่ธาตุในน้ำนม   มีลักษณะเป็นเถ้าประกอบด้วยโพแทสเซียม แคลเซียม โซเดียม แมกนีเซียม ฟอสฟอรัส คลอไรด์ ซิเทรต เหล็ก ทองแดง และไอโอดีน

          เมื่อเปรียบเทียบการบริโภคนมต่อประชากรแล้ว  ประเทศไทยมีสถิติการบริโภคนมอยู่ในระดับต่ำมาก  กล่าวคือ  มีการบริโภคนมเพียง ๒ ลิตรต่อคนต่อปี ในขณะที่ประเทศฟินแลนด์มีการบริโภคถึง ๒๔๑ ลิตร สหรัฐอเมริกา ๑๓๑ ลิตรญี่ปุ่น ๔๐ ลิตร สิงคโปร์ ๑๗ ลิตร ฟิลิปปินส์ ๙ ลิตร  มาเลเซียและฮ่องกง ๘ ลิตร เป็นต้น ขณะเดียวกัน คนไทยกลับดื่มน้ำอัดลมและเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์สูงมาก  โดยเฉพาะดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์สูงถึง ๑๕ ลิตรต่อคนต่อปี
          ปัจจุบัน รัฐบาลได้เล็งเห็นถึงคุณค่าทางอาหารของนม และเพื่อสนับสนุนนโยบายส่งเสริมการเลี้ยงโคนมของรัฐบาล  จึงสร้างฐานตลาดรองรับน้ำนมดิบของเกษตรกร และแต่งตั้งคณะกรรมการรณรงค์เพื่อการบริโภคนมขึ้นเมื่อพ.ศ. ๒๕๓๐ ประกอบด้วยรัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เป็นประธาน มีตัวแทนจากภาครัฐบาล ภาคเอกชน สหกรณ์โคนม และเกษตรกรเป็นกรรมการ มีวัตถุประสงค์เพื่อที่จะรณรงค์ ทุกรูปแบบเพื่อให้ประชาชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งเด็กและเยาวชน  บริโภคนมอย่างต่อเนื่องและกว้างขวาง  โดยมีเป้าหมายให้คนไทยบริโภคนมเพิ่มขึ้นเป็น ๗ ลิตรต่อคนต่อปีใน พ.ศ. ๒๕๓๒
          การรณรงค์นี้  นอกจากกระทำผ่านทางสื่อโฆษณาต่างๆ แล้ว ยังได้กำหนดโครงการนมโรงเรียน  เพื่อให้เด็กนักเรียนตั้งแต่ระดับอนุบาลจนถึงมหาวิทยาลัย ได้บริโภคนมในราคาถูกเป็นพิเศษ และหาวิธีการที่จะเพิ่มผลิตผลและลดค่าใช้จ่ายในกระบวนการผลิตน้ำนมดิบ การแปรรูป และการจำหน่าย เพื่อให้ประชาชนบริโภคนมได้ในราคาที่เหมาะสมและเป็นธรรมยิ่งขึ้น
          ในการรณรงค์ ได้เน้นการสร้างนิสัยและ ความเคยชินในการบริโภคนม โดยกระตุ้นให้มารดาเลี้ยงทารกด้วยนมของตนเองตั้งแต่ทารกแรกเกิด และถ้าจำเป็นจริงๆ   ไม่อาจเลี้ยงด้วยนมตนเองได้  ก็อาจให้นมผงดัดแปลงสำหรับทารกจนถึงช่วง ๖-๑๒ เดือน จึงให้นมผงดัดแปลงสำหรับทารกหรือนมผงธรรมดา  (whole milk powder)หรือนมพร้อมดื่ม ต่อจากนั้นก็ให้ดื่มนมเรื่อยไปโดยไม่มีการ "หย่านม" เพราะนมเป็นอาหารของคนทุกเพศทุกวัยซึ่งควรบริโภคทุกวัน   โดยเฉพาะเด็กและเยาวชนด้วยแล้วจำเป็นต้องดื่มนมวันละหลายแก้ว
[กลับหัวข้อหลัก]

          ๑. ควรเลือกซื้อนมที่บรรจุในภาชนะที่มีเครื่องหมายของคณะกรรมการอาหารและยา (อ.ย.)เพราะเป็นผลิตภัณฑ์ที่ได้คุณภาพและมาตราฐานตามประกาศของกระทรวงสาธารณสุข
          ๒. ในการซื้อควรสังเกตวันเดือนปีที่หมดอายุ ส่วนประกอบของน้ำนมและลักษณะของภาชนะที่บรรจุว่ามีสิ่งผิดปกติหรือไม่
          ๓. ถ้าซื้อนมสด ควรเลือกเฉพาะที่บรรจุในภาชนะที่ปิดสนิทและทึบแสง ถ้าบรรจุในภาชนะที่เปิดทิ้งไว้ จะทำให้คุณค่าทางอาหารเสียไป
          ๔. เมื่อซื้อมาแล้วต้องเก็บไว้ที่ปราศจากแสง  เพราะแสงสว่างจะทำลายคุณค่าทางอาหาร นอกจากนี้ควรพิจารณาว่าเป็นนมที่ต้องเก็บไว้ในตู้เย็นหรือไม่ เพราะนมบางชนิด เช่น นมพาสเจอไรซ์ (Pasteurisation) โยเกิร์ต  (yoghurt)  วิปปิงครีม (whipping cream) ต้องเก็บไว้ในที่ที่มีอุณหภูมิต่ำกว่า ๘°เซลเซียส
          ๕. เมื่อเปิดกระป๋อง กล่องกระดาษ ถุงพลาสติก หรือภาชนะบรรจุชนิดอื่นๆ  แล้ว ควรบริโภคให้หมด ถ้าไม่หมดให้นำใส่ภาชนะที่สะอาดมีฝาปิดมิดชิด แล้วนำเข้าตู้เย็น นมสดสเตอริไลซ์ (sterilisation) และนมสดสเตอริไลซ์ยูเอชที (ultra high temperature sterilisation) เมื่อเปิดกล่องแล้วจะมีคุณภาพเช่นเดียวกันกับนมพาสเจอไรซ์
          ๖. ถ้ากระป๋อง  กล่อง  ถุงพลาสติก  หรือภาชนะบรรจุบวมขึ้นมาหรือเมื่อเทออกมาพบว่าน้ำนมมีลักษณะเป็นลิ่ม หรือวุ้น มีกลิ่นผิดปกติ และสีเปลี่ยนไป ไม่ควรนำไปบริโภคหรือประกอบอาหาร
[กลับหัวข้อหลัก]