เมื่อดอกไม้ได้รับการผสมเกสรและผสมพันธุ์ส่วนต่างๆ ของดอกจะมีการเปลี่ยนแปลง คือ ไข่(ovule) จะเจริญไปเป็นเมล็ดซึ่งข้างในจะมีคัพภะ(embryo) และมีเอนโดสเปอร์ม (edosperm) อยู่ระยะหนึ่งหรือตลอดไป  ผนังรังไข่จะเจริญไปเป็นเปลือกผล (pericarp)  รังไข่ (ovary)  และฐานรองดอก (receptacle)  จะเริ่มขยายตัวพองออก  ส่วนต่างๆ ของดอกที่อยู่รอบๆ รังไข่มักจะเริ่มเหี่ยวและ จะร่วงไปในที่สุด ปรากฏการณ์เช่นนี้เรียกว่า "การติดผล" สำหรับดอกที่ไม่ได้รับการผสมจะบานได้นานกว่าดอกที่ผสมติด แต่ในที่สุดจะร่วงไปทั้งดอก
          การเจริญเติบโตของผลไม้ทุกชนิดแบ่งออกได้เป็น ๔ ระยะ คือ ระยะแรก  รังไข่มีการแบ่งเซลล์อย่างมากมายหลังจากได้รับการผสมพันธุ์แล้ว  ระยะที่สอง  เซลล์ที่แบ่งตัวแล้วนั้นมีการขยายตัวในช่วงนี้ไซโทพลาสซึมจะเคลื่อนเข้าหาขอบเซลล์ ทำให้เกิดช่องว่างภายในเซลล์และมี  sap บรรจุอยู่เต็ม  ซึ่งอาจกินเนื้อที่ประมาณ ๘๐ % ของปริมาตรเซลล์  เซลล์จะมีอาหารพวกแป้ง  น้ำตาล และโปรตีน เมื่อผลเจริญถึงขั้นเต็มที่ก็ถึงระยะที่สาม ซึ่งจะมีการสร้างสารที่ทำให้เกิดรสชาติ (flavour) ปลายของระยะนี้ผลก็จะสุกหรืออย่างน้อยก็แก่พอที่จะเก็บได้  หลังจากนี้ก็เข้าระยะที่สี่  ซึ่งเรียกว่า ระยะสุกงอม (senescence) จะมีการเปลี่ยนแปลงทางเคมีในผลอย่างมาก ผลจะเริ่มสุกงอมและจะเละ หรือแห้งเหี่ยวไปในที่สุด
          ปกติผลไม้จะมีเมล็ด  ถ้าเมล็ดไม่เจริญก็จะทำให้ผลไม้นั้นร่วงหล่นไป  แต่ไม้ผลบางชนิดสามารถมีผลที่ไม่มีเมล็ดหรือมีเมล็ดตายได้  เพราะรังไข่ไม่ได้รับการผสมพันธุ์ ขบวนการเกิดผลแบบนี้เรียกว่า "parthenocarpy" ซึ่งแบ่งออกได้เป็น ๒  แบบด้วยกัน คือ แบบแรก  ผลจะเกิดขึ้นได้โดยที่ดอกไม่ได้รับทั้งการผสมเกสรและผสมพันธุ์  ปัจจัยที่ทำให้ผลเจริญเติบโตจะเกิดมีเองในดอกหรือรังไข่ โดยไม่ต้องได้รับการกระตุ้นจากภายนอก  พืชที่เกิดผลแบบแรกได้นี้  ตามธรรมชาติยอดเกสรตัวเมียไม่พร้อมที่จะรับการผสม  ตัวอย่างเช่น  กล้วยหอมมะละกอ  ส้มบางชนิด เป็นต้น  แบบที่สองเป็นการเกิดผล โดยได้รับการกระตุ้นจากการผสมเกสรกล่าวคือขณะที่หลอดเรณูไชชอนลงไปตามก้านเกสรตัวเมีย  จะมีการสร้างสารบางอย่างขึ้น และสารนี้ จะไปกระตุ้นให้มีการขยายตัวของเซลล์ในรังไข่จนเจริญเป็นผลโตเต็มที่ได้    แต่เนื่องจากหลอดเรณูแตกหรือตายลงกลางทาง เชื้อตัวผู้จึงไม่มีโอกาสเข้าผสมกับเชื้อตัวเมีย หรือคัพภะที่เกิดขึ้นแล้วไม่สมบูรณ์ จึงหยุดเจริญ  ผลที่ได้จึงไม่มีเมล็ดหรือเมล็ดลีบ เช่น ทุเรียนบางพันธุ์ เป็นต้น

          การร่วงของดอกและผลก่อนกำหนดอาจเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ หรือเกิดจากการกระทำของสิ่ง แวดล้อมโดยตรงก็ได้ ก่อนที่ดอกหรือผลจะร่วง บริเวณก้านดอกหรือขั้วผลจะเกิดมีชั้นของคอร์กเซลล์ ที่เรียกว่า "abscission layer"  เกิดเป็นบริเวณแคบๆ ไปตามด้านขวางของก้านดอกหรือขั่วผล  ดอกหรือผลจะหลุดออกจากต้นตรงจุดนี้ การร่วงของดอกและผลก่อนกำหนดจะมีมากน้อยเพียงใด  ย่อมขึ้นอยู่กับชนิดของผลไม้และ   สภาพแวดล้อม สำหรับมะม่วงนั้น ดอกสมบูรณ์เพศจะร่วงไปประมาณ ๙๙ เปอร์เซ็นต์  การติดผลจะมีไม่ถึง ๑ เปอร์เซ็นต์
[กลับหัวข้อหลัก]