สนุก! ดาวเดือน Season 3 ชิงทุนการศึกษากว่า 2 แสนบาท
 
  เว็บไซต์    สารบัญเว็บไทย    หางาน   วิดีโอ    เพลง    ข่าว     ความรู้    ถามตอบ    ไฟล์ข้อมูล  
 
หาอะไร  
หาแบบละเอียด
ช่วยเหลือ
 
สมัครสมาชิก
ขอเชิญร่วมทดลองใช้สารบัญเว็บไทย 2.0 Beta ก่อนใคร คลิก!!!


สนุก!ความรู้ > ห้องสมุดความรู้ > สารานุกรม > สารานุกรมไทย ฉบับกาญจนาภิเษก
การขอพระราชทานพระมหากรุณาในโอกาสต่างๆ  
 

 
สารานุกรมไทย ฉบับกาญจนาภิเษก
 
การขอพระราชทานพระมหากรุณาในโอกาสต่างๆ โดย รองศาสตราจารย์ธงทอง จันทรางศุ
          ตามปกติในช่วงชีวิตของคนเราย่อมมีเหตุการณ์ต่างๆ เกิดขึ้นอยู่เสมอ และมีเหตุการณ์บางอย่างที่เราถือว่ามีความสำคัญและต้องการความเป็นสิริมงคล เช่น การเกิด การแต่งงาน หรือการบวช เราจึงนิยมจัดให้มีพิธีทางศาสนา หรือจัดงานเฉลิมฉลองต่างๆ ขึ้น และในโอกาสเหล่านี้ เรามักขอให้ผู้หลักผู้ใหญ่ หรือบุคคลอันเป็นที่เคารพนับถือมาช่วยประกอบพิธีให้บ้างเป็นสักขีพยานบ้าง หรือร่วมรับรู้ยินดีบ้าง ด้วยเหตุดังกล่าวนี้ จึงมีธรรมเนียมที่บรรดาข้าราชบริพาร  ข้าราชการ  รวมทั้งประชาชนทั่วไป จะได้ขอพระราชทานพระมหากรุณาในโอกาสสำคัญต่างๆ ในชีวิตของตน เพื่อความเป็นสวัสดิมงคลอย่างสูงแก่ตนเองและวงศ์ตระกูล เช่น  เมื่อมีบุตรธิดา เมื่อจะแต่งงาน  หรือเมื่อจะอุปสมบทเข้าศึกษาพระธรรมวินัยในพระพุทธศาสนาเป็นต้น
[ดูภาพทั้งหมดในเรื่องนี้]

หัวข้อ

การขอพระราชทานให้ทรงประกอบพิธีสมรส
          การขอพระราชทานให้ทรงประกอบพิธีสมรส หรือที่เรียกว่า ขอพระราชทานน้ำสังข์ มี  ๒  แบบ  คือ  แบบเป็นทางการ และแบบส่วนพระองค์ ตามแบบแผนที่ยึดถือปฏิบัติกันอยู่ในปัจจุบัน บุคคลที่สามารถขอพระราชทานน้ำสังข์ได้ ได้แก่  ทหาร  ตำรวจ  และข้าราชการพลเรือนที่มีผู้บังคับบัญชาเป็นผู้ขอพระราชทานให้ บุคคลที่ทรงรู้จักคุ้นเคย หรือบิดามารดาของบุคคลนั้นเป็นผู้ที่ทรงรู้จัก และบุคคลที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ  พระราชทานเป็นกรณีพิเศษ

          ในขั้นแรก ผู้ขอพระราชทานน้ำสังข์ต้องทำหนังสือไปยังสำนักราชเลขาธิการ ขอให้นำความขึ้นกราบบังคมทูลพระกรุณาขอพระราชทานน้ำสังข์  เมื่อทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ จะทรงประกอบพิธีสมรสพระราชทานแล้ว ให้คู่สมรสติดต่อสำนักพระราชวัง เพื่อแจ้งรายชื่อสักขีพยานทั้งฝ่ายชายและฝ่ายหญิง รวมทั้งชื่อบิดามารดาหรือผู้ปกครองของแต่ละฝ่าย  สำหรับผู้ที่ยังไม่เคยเข้าเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทตามประเพณีบิดามารดาหรือผู้ปกครองจะต้องนำคู่สมรสเข้าเฝ้าฯ ถวายตัวเสียก่อน

          เมื่อถึงวันที่ทรงประกอบพิธี  คู่สมรสต้องนำพานดอกไม้ธูปเทียนไปทูลเกล้าฯ ถวายคนละ ๑ ชุด หลังจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถเสด็จฯ  เข้าห้องพิธี เมื่อประทับนั่งแล้ว  คู่สมรสจะเข้ารับพระราชทานน้ำสังข์  และใบมะตูม ทรงเจิมพระราชทาน จากนั้นคู่สมรสจะลงนามในสมุดทะเบียนก่อน แล้วเจ้าพนักงานจะเชิญสมุดทะเบียนไปทูลเกล้าฯ ถวายเพื่อทรงลงพระปรมาภิไธย แล้วจึงเป็นการลงนามของบิดามารดา หรือผู้ปกครอง ตลอดจนสักขีพยานทั้งสองฝ่ายเสร็จแล้วทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ  ให้คู่สมรสเข้าเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทอีกครั้งหนึ่ง เพื่อพระราชทานเงินทุนแก่คู่สมรส  พระราชทานพระบรมราโชวาท และพระราชทานพร

[กลับหัวข้อหลัก]


[ดูภาพทั้งหมดในเรื่องนี้]
การขอพระราชทานชื่อบุตรและบุตรี
          สำนักราชเลขาธิการได้วางหลักเกณฑ์ และวิธีการในการขอพระราชทานชื่อบุตรธิดาของบุคคลต่างๆ ไว้เพื่อความเป็นระเบียบเรียบร้อย เรียกว่า ระเบียบสำนักราชเลขาธิการว่าด้วยการขอพระราชทานชื่อบุตรและบุตรี พุทธศักราช  ๒๕๒๒โดยจำแนกประเภทบุคคลที่ขอพระราชทานชื่อไว้เป็น  ๒  ประเภทใหญ่ ๆ  คือ  บุคคลที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ  พระราชทานพระราชหัตถเลขาขนานชื่อและเสมาทองพระปรมาภิไธยย่อ  ภ.ป.ร.  และบุคคลที่พระราชทานชื่อและเสมาเงินพระปรมาภิไธยย่อ ภ.ป.ร.

          บุคคลที่อยู่ในข่ายสามารถขอพระราชทานพระราชหัตถเลขาขนานชื่อ และเสมาทองพระปรมาภิไธยย่อ ภ.ป.ร. ได้แก่  โอรสธิดาของพระราชวงศ์ หม่อมราชวงศ์ และหม่อมหลวงบุตรธิดาของบุคคล ผู้รับราชการใกล้ชิดเบื้องพระยุคลบาท ซึ่งได้แก่  นางสนองพระโอษฐ์คุณข้าหลวง  บุคคลผู้เคยเป็นนางพระกำนัล  นายทหารราชองครักษ์  นายตำรวจราชสำนักนอกจากนี้ก็ได้แก่ บุตรธิดาของข้าราชการลูกจ้างประจำและลูกจ้างชั่วคราวในสังกัดสำนักราชเลขาธิการและสำนักพระราชวัง  พนักงานสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ข้าราชการทหารประจำกรมราชองครักษ์ หรือข้าราชการทหารในสังกัดกรมทหารราบที่  ๑  มหาดเล็กรักษาพระองค์ ที่ได้รับราชการในสังกัดนั้นๆ  มาไม่น้อยกว่า  ๕  ปี บุตรธิดาของคู่สมรสที่ทรงประกอบพิธีสมรสพระราชทาน  บุตรธิดาของผู้ได้รับทุนอานันทมหิดล  และบุตรธิดาของบุคคลที่จะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ  พระราชทานเป็นกรณีพิเศษเฉพาะราย

         บุคคลที่อยู่ในข่ายได้รับพระราชทานชื่อและเสมาเงินพระปรมาภิไธยย่อ  ภ.ป.ร.  ได้แก่บุคคลทั่วไปที่นอกเหนือไปจากที่ได้ระบุไว้ในหลักเกณฑ์ข้างต้น

         ส่วนเด็กที่ขอพระราชทานชื่อ ตามระเบียบสำนักราชเลขาธิการว่าด้วยการขอพระราชทานชื่อบุตรและบุตรี  พุทธศักราช  ๒๕๒๒  กำหนดว่า ต้องมีอายุไม่เกิน  ๖  เดือน  สำหรับผู้ที่อยู่ในประเทศ และมีอายุไม่เกิน  ๑  ปี  สำหรับผู้ที่อยู่ต่างประเทศ  ส่วนการขอพระราชทานนั้น ให้จัดเตรียมเอกสารเพื่อประกอบการพิจารณา  ได้แก่  ใบสำคัญการสมรสของบิดามารดา  สูติบัตรและสำเนาทะเบียนบ้าน  นำไปยื่นแก่สำนักราชเลขาธิการในกรณีที่ผู้ขอพระราชทานเป็นข้าราชการหรือลูกจ้างต้องมีหนังสือรับรองของผู้บังคับบัญชาระดับ ๕ ขึ้นไปด้วย

[กลับหัวข้อหลัก]




[ดูภาพทั้งหมดในเรื่องนี้]
การขอพระราชทานชื่อสกุล
          ในการขอพระราชทานชื่อสกุลนั้น ให้ผู้ขอทำหนังสือถึงสำนักราชเลขาธิการ เพื่อขอให้นำความขึ้นกราบบังคมทูลพระกรุณา โดยแจ้งเหตุผลที่ขอพระราชทานชื่อสกุล รายละเอียดเกี่ยวกับประวัติผู้ขอ ลำดับชื่อปู่  ย่า  ตา  ยาย บิดา  มารดา  พี่น้อง ภรรยา  และบุตร  โดยระบุอาชีพ  หรือการศึกษาของบุตรโดยย่อ  พร้อมทั้งแจ้งรายชื่อผู้ที่จะขอร่วมใช้ชื่อสกุลว่า มีผู้ใดบ้างและเกี่ยวข้องกับผู้ขออย่างไร  ทั้งนี้ ต้องมีหนังสืออนุญาตจากบิดาหรือมารดาของผู้ขอแนบมาด้วย
[กลับหัวข้อหลัก]
[ดูภาพทั้งหมดในเรื่องนี้]
การขอพระราชทานพระมหากรุณาในการอุปสมบท
          การขอพระราชทานพระมหากรุณาในการอุปสมบท อาจกระทำได้  ๒  ลักษณะ  คือ  ขอพระราชทานอุปสมบทเป็นนาคหลวงลักษณะหนึ่งและขอพระราชทานอุปสมบทเป็นนาคในพระบรมราชานุเคราะห์อีกลักษณะหนึ่ง  สำหรับผู้เป็นนาคหลวงนั้น  ได้รับพระมหากรุณาอย่างยิ่ง  คือ  ทรงจัดพิธีอุปสมบทพระราชทาน  ณ  พระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดาราม  ส่วนผู้เป็นนาคในพระบรมราชานุเคราะห์จะได้รับพระราชทานเครื่องสมณบริขารในการอุปสมบท

          บุคคลผู้มีสิทธิขอพระราชทานพระมหากรุณาเป็นนาคหลวง ได้แก่  พระราชวงศ์ตั้งแต่ชั้นหม่อมเจ้า ผู้เป็นราชสกุล  และข้าราชการทั่วไป  โดยมีหลักเกณฑ์ว่า สำหรับพระราชวงศ์ตั้งแต่ชั้นหม่อมเจ้า ย่อมได้รับพระมหากรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เป็นนาคหลวง แต่ผู้อุปสมบทก็ต้องกราบบังคมทูลขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตอุปสมบทด้วย ส่วนผู้เป็นราชสกุลและข้าราชการทั่วไปที่ต้องการขอพระราชทาน ให้ทำหนังสือยื่นต่อสำนักพระราชวัง เพื่อขอให้นำความขึ้นกราบบังคมทูลพระกรุณา แล้วแต่จะทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สำหรับข้าราชการพลเรือนในพระองค์  ต้องเป็นชั้นตรีขึ้นไป เว้นแต่ผู้เป็นราชสกุลหรือราชินีกูลอาจเป็นชั้นจัตวาก็ได้ และทั้งนี้ต้องรับราชการด้วยความซื่อสัตย์สุจริต ขยันหมั่นเพียรมาเป็นเวลาไม่น้อยกว่า ๕ ปี  นอกจากบุคคลที่กล่าวมาข้างต้นนี้แล้ว อาจทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ  พระราชทานพระมหากรุณาเป็นกรณีพิเศษก็ได้

         บุคคลผู้มีสิทธิขอพระราชทานพระมหากรุณาเป็นนาคในพระบรมราชานุเคราะห์ ได้แก่ ข้าราชการพลเรือนในพระองค์ตั้งแต่ชั้นตรีขึ้นไปหรือชั้นจัตวาขึ้นไป ในกรณีที่บุคคลผู้นั้นเป็นราชสกุลหรือราชินีกูล  ที่รับราชการด้วยความซื่อสัตย์สุจริต ขยันหมั่นเพียรมาเป็นเวลาไม่น้อยกว่า ๓ ปี  หรือเป็นข้าราชการพลเรือนในพระองค์ชั้นจัตวาขึ้นไป  ที่รับราชการด้วยความซื่อสัตย์สุจริต  ขยันหมั่นเพียรมาเป็นเวลาไม่น้อยกว่า  ๕  ปี

         อนึ่ง บุคคลที่ขอพระราชทานพระมหากรุณาเป็นนาคหลวง หรือนาคในพระบรมราชานุเคราะห์จะต้องจำพรรษาอย่างน้อย  ๑  พรรษา  ในวัดที่มีการศึกษาพระธรรมวินัย

[กลับหัวข้อหลัก]




[ดูภาพทั้งหมดในเรื่องนี้]

บรรณานุกรม
• รองศาสตราจารย์ธงทอง จันทรางศุ

[กลับหัวข้อหลัก]
 
ผู้สนับสนุน
อยากเห็นเว็บไซต์ของท่านตรงนี้ คลิกที่นี่
สนุก!ความรู้ > ห้องสมุดความรู้ > สารานุกรม > สารานุกรมไทย ฉบับกาญจนาภิเษก