ลักษณะของคำไทยแท้
1. ส่วนมากมีพยางค์เดียว เข้าใจความหมายได้ทันที เช่น พ่อ แม่ ฉัน เธอ พูด เล่น ดี สวย เมื่อ กับ และ หรือ โธ่ ฯลฯ ถ้ามีคำมากพยางค์มักเกิดจากการสร้างคำ ดังนี้
2. มีตัวสะกดตรงตามมาตรา คือ แม่ กง กน กม เกย เกอว กก กด กบ
3. ใช้รูปวรรณยุกต์เพื่อเพิ่มคำเพิ่มความหมาย เช่น นอง น่อง น้อง
4. พยัญชนะไทยมี 44 รูป โดยเพิ่มจากภาษาบาลี สันสกฤต 9 รูป ได้แก่ ฃ ฅ ซ ฎ ด บ ฝ ฟ ฮ คำที่ใช้รูปพยัญชนะเหล่านี้จึงมักเป็นคำไทย ยกเว้น ฎ จะใช้แทน ฏ ในคำที่รับมาจากภาษาบาลีสันสกฤต
5. รูปพยัญชนะต่อไปนี้ จะไม่ค่อยมีใช้ในคำไทยแท้ คือ ฆ ฌ ญ ฏ ฐ ฒ ณ ธ ภ ศ ษ ฬ ยกเว้น ฆ้อง ฆ่า เฆี่ยน ระฆัง ศอก ศึก เศิก ธ เธอ ณ ฯพณฯ หญ้า หญิง ใหญ่
6. คำไทยแท้ที่ออกเสียง ไอ จะใช้เฉพาะไม้ม้วน 20 คำ และไม้มลายเท่านั้น
คำบาลี-สันสกฤต
ภาษาบาลี มี สระ ๘ ตัว คือ อะ อา อิ อี อุ อู เอ โอ
พยัญชนะบาลี : แบ่งเป็น ๕ วรรค ๆ ละ ๕ ตัว + พยัญชนะอวรรค ๘ ตัว = ๓๓ ตัว
ภาษาสันสกฤต มี สระ ๑๔ ตัว เหมือนบาลีทั้งหมด ๘ ตัว เพิ่ม ไอ เอา ฤ ฤา ฦ ฦา
พยัญชนะสันสกฤต : มีเหมือนบาลีทั้ง ๓๓ ตัว แต่เพิ่ม ศ , ษ = ๓๕ ตัว
ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับ คำไทยแท้ คำบาลี-สันสกฤต
http://www.bcc.ac.th/web2005/department/vichakarn_m/th/stu_work/web/study1.htm
http://www.bcc.ac.th/web2005/department/vichakarn_m/th/stu_work/web/study2.htm